— 58 — 



Tot voorziening in de behoeften der leden van de familie van den Pancui- 

 bahau worden door dezen, in evenredigheid van ieders rang en aanzien, bepaalde 

 gronden aan hen afgestaan, hetzij ter bebouwing, hetzij om daarvan de geoorloofde 

 inkomsten (hasil) te trekken i). 



Het heffen van tollen (tjockai) langs de baaien of rivieren in het landsehap 

 wordt verboden. 



Artikel 15. 



Alle Nederlandsch-Indische muntsoorten zijn in het landsehap gangbaar tegen 

 den wettigen koers. 



Artikel 16. 



Definitie van Gouvernements onderdanen, die staan onder het onmiddelijke 

 gezag van den Resident. 



Art. 17 en 18 



regelende het rechtswezen, komen in hoofdzaak hierop neer, dat het zelf- 

 bestuur algeheele rechtsmacht heeft over alle, tot de inheemsche bevolking van het 

 landschap behoorende personen, waartoe evenwel niet gerekend worden die, welke 

 binnen de Gouvernements etablissementen (de z. g. vierkante paal) gevestigd zijn 2). 



Artikel 19. 



Alle door het Gouvernement verordineerde of nader te verordineeren in- 

 komsten van het Gouvernement worden van verbindende kracht verklaard voor de 

 ingezetenen, zonder onderscheid, van die plaatsen in het landschap, waar zoodanige 

 inkomsten aan het Gouvernement zijn of eventueel zullen worden afgestaan 3 ). 



1) Dergelijke afstand van grond of beter verdeeling in apanages heeft (behoudens in het landschap 

 MatanJ alleen plaats in Simpang. In Soekadana leven de leden der familie van den Panembahan bijna uit- 

 sluitend van diens schadeloosstelling. 



2) Deze bepalingen zijn van gewicht, omdat hierdoor de afdeeliug Soekadana, in onderscheid met alle 

 andere, tot de residentie Westerafdeeling van Borneo behoorende landschappen, in een geheel exceptioneelen 

 toestand verkeert op het gebied van het rechtswezen. Uitvoeriger in Bijblad no. 3869. 



3) De inkomsten van het Gouvernement in de afdeeling Soekadana bestaan thans uit: 

 1°. de zoutverkoop (hoofdzaak); 



2o. de opbrengst der tolrechten (weinig); 



3o, de verpachte middelen (zeer gering); 



4°. bedrij fsbelasting (mede niet noemenswaard). 



Eerst als de bestuurszetel van het onbeduidende Soekadana naar het veel belangrijkere Matan verplaatst 

 zal zijn, kunnen deze inkomsten toenemen, omdat er dan minder kans zal bestaan tot smokkelhandel. Het 

 is eigenlijk ook niet te vergen van de bevolking van Kendawangan o. a. , dat zij haar zout moet koopen te 

 Soekadana, en van Matansche vaartuigen, dat zij moeten inklaren te Soekadana. Dit is en blijft een groot 

 bezwaar. Van daar ontduiking. 



