— 64 — 



Niet het minst in hiervan oorzaak, dat hem volgens het contract het recht tot het 

 heffen van belasting-en (dat anders juist het gezag der zelfbestuurders ophoudt) 

 ontnomen is 1 ). 



Hij en zijne familie leven thans bijna geheel van de schadeloosstelling ad 

 /' 400. — 's maands, hem van Gouvernementswege toegekend ; en als men nagaat, 

 dat hiervan de Pangeran Ratoe slechts f 25. — , Tongkoe Siembab en Daoed elk 

 f 15. — krijgen, dan kan men er zich niet over verwonderen, dat de leden van 

 de vorstelijke familie met eiken gewonen kampongbewoner uit visschen gaan. 



Wel staat in het contract (art. 14), dat de Panembahan ter voorziening iu 

 het onderhoud der leden van de voorstelijke familse hun gronden afstaat om 

 daarvan de geoorloofde inkomsten (hasil) te trekken, doch waar het heffen van 

 belastingen verboden is, is ook eene verdeeling in apanages ongerijmd, terwijl, 

 wat afstand ter bebouwing aangaat, men van ƒ 15. — of 25. — 's maands moeilijk 

 nog eenige koelies kan bekostigen om landerijen te bebouwen. 



Wij zeiden, dat de Panembahan bijna uitsluitend van zijne schadeloosstelling 

 leeft. Maar eene niet onbelangrijke bijdrage tot het voeren van zijne huishouding is 

 zeker het contingent, dat de bevolking hem levert in den vorm van jongens 

 van 10 tot 15 jaar, die bij den Panembahan „mëngadji". Deze jongens, van 

 welke er meestentijds een twintigtal bij den Panembahan verblijven, doen tegen 

 vergoeding van kost en van het bovenbedoelde onderwijs, t. z. t. dienst als water- 

 dragers, roeiers, etc. 



Dit is nog een van de weinige banden, die den vorst aan zijn volk binden. 

 Hoewel verder, strikt genomen, de Panembahan ook geen hasil mag heffen 

 van boschproducten, zoo zou het onbillijk zijn dit voorschrift uit te strekken 

 tot het verbod tegen het heffen van die hasil van vreemdelingen, voor de enkele 

 maal, dat zij in het landschap boschproducten zoeken, al ware het alleen daarom 

 om de rechten der inheemsche bevolking niet geheel prijs te geven aan die 

 vreemdelingen. Immers op Matan en Simpang wordt van vreemdelingen ook die 

 hasil geheven. 



Verder biedt de bevolking 2 ) bij het begin van den oogst de eerste snit 

 den Panembahan aan. Over het geheel vormt deze z. g. „kebaroean" geene on- 



1) Bijlage 2 van het vigeerend contract luidt: 



„Opgave der belasting, welke de Panembalian en de leden der familie van den beheerscher dan wel de 

 niantri's in het landschap Soekadana van hunne onderdanen mogen heffen. 



„In het landschap Soekadana wordt door den beheerscher van dat landschap of zijne rijksgrooten geene 

 directe belasting van de bevolking geheven, ook niet van den grond, bij die bevolking in gebruik. 



„Enkel is de Maleische bevolking verplicht bij groote feesten, zooals huwelijk van den vorst of van zijne 

 wettige kinderen, naar de hoofdplaats op te komen en eenige kleine geschenken, bestaande in rijst of bosch- 

 producten, mêe te brengen. 



„De hoeveelheid dier geschenken wordt geheel aan de gevers overgelaten". 



2) Met name de oraug boekit. Elk huisgezin van Peléïang brengt 30 gantangs rijst en van Sëdahan 

 20 gantangs op. 



