— 79 — 



Wanneer wij ten slotte nog den SOjarigen Oeti Djakaria (Pangeran Kë- 

 soema Djaja Matan), zoon van 's vorsten stiefbroeder, Pangcran Moeda Hadji Achmad 

 Hazran, noemeu, dan hebben wij, met uitzondering van den Paugeran Ratoe, den 

 raad van mantri's in rangorde bij elkaar, die, onder het presidium van Goesti 

 Hidajat, naar aanleiding van art. 1G van het vigeerend politiek contract, in Juni 

 1893, bij gelegenheid van de uitreiking van de gouden medaille met keten aan den 

 Panembahan, door den Resident der Westerafdeeling van Borneo is ingesteld. 



De Panembahan is ontegenzeggelijk een flink vorst. Hij trad als zoodanig 

 in 1847 op en is dus een van de oudste, zoo niet de oudste, regeerende, 

 inlandsche vorst in Neêrlandsch-Indië. Toen hij bij het overlijden van zijn vader, 

 den Panembahan Anom Kesoema Nagara, in 1845 tot de regeering geroepen werd !), 

 bevond hij zich, ternauwernood 14 jaar oud, met zijnen stiefbroeder Achmad 

 Hazran 2 ) te Mekah. 



Omstreeks het einde van 1846 van daar teruggekeerd, werd hem, ofschoon 

 bij Gouvernements besluit dd. 11 Maart 1847 No. 3 definitief als Panembahan 

 aangesteld, gedurende zijne minderjarigheid slechts vergund te regeeren gezamenlijk 

 met den raad van mantri's, aan wie bij het overlijden zijns vaders het bestuur 

 over Matan provisioneel was opgedragen en welke raad onder het presidium stond 

 van Pangeran Mangkoerat, zwager van den overleden vorst. 



Gedurende het begin zijner regeering kwamen vrij wat klachten in ; jong, als de 

 Panembahan was, en vooral het gemis aan goede leiding, met name van de toen- 

 malige posthouders van Soekadana, wier meerendeels bekrompen denkbeelden hen 

 deden terugdeinzen van eene verstandige bemoeienis met het bestuur van Matan, 

 doen het geen wonder zijn, dat de Panembahan zich weinig om het lot zijner 

 bevolking bekreunde 3 ). 



Nochtans gaf zulks aanleiding tot verwikkelingen 4 ), welke in Februari 1856 

 uitliepen op het verplichte vertrek van den Panembahan naar Batavia en de 

 aanhouding van een aantal rijksgrooten te Pontianak. De Panembahan, hoewel 



1) G. B. dd. 19 April 1845 do. 27. 



2) Mohammad Sabran en Achmad Hazran waren de eenige (onwettige) zonen van den overleden 

 Panembahan, verwekt bij verschillende bijvrouwen. Hij liet slechts één wettig kind na, eene dochter, Ratoc 

 Djëmala, gehuwd met den Kottawaringinschen groote. Pangeran Kësoema Agoeng, uit welk huwelijk Goesti 

 Hidajat de oudste zoon is. 



3) Ind. Gids als voren pag. 2197, alwaar omtrent de posthouders en het bestuur van Matau verder 

 aangeteekend staat: „in stede van het bestaande contract te raadplegen en te handhaven, bepaalden zij er 

 „zich toe letterlijk te zijn houders van den post en berichtten zij van daar, dat de Panembahan moord strafte 



met levenslange slavernij ; dat hij den uitgebreidsten alleenhandel dreef; dat hij heffingen deed, die ongehoord waren. 



„Zaken, die zeker, aldus op papier gesteld, hard klonken, doch dat niet zouden doen, wanneer gezegd 



.Was geworden, dat het koppensnellen volgens de adat met slavernij wordt gestraft; dat de dagang sh-a en tampa 



»in Matan, evenah elders, gedreven werd; en wanneer men op die mededeelingen nog had laten volgen, dat 



de vorst van dat Rijk volgens het bestaande contract de volle bevoegdheid tot die handelingen bezat . 



4") „Die zeker niet zouden zijn onstaan" (Ind, Gids als boven pag. 2197), wanneer de posthouders 

 beetje meev hart voor hnnne zaak hadden gehad. 



