— 87 — 



Op onze instantelijke vraag, wie zij dan voor de ware erfgenamen van den 

 troon houdt, mompelt zij iets van „Oeti Arbi ' (den in 1856 naar Banda verbannen 

 bloedverwant van den tegenwoordigen Panembahan) en van „Goesti Mohammad 

 Tazin" en „Goesti Moeslimin" i). Opmerkelijk is, dat na meer dan eene halve eeuw 

 de tradities van het onttroond vorstengeslacht nog in zulk eene mate in stand zijn 

 gebleven. 



Ofschoon het gezag van den Panembahan gezegd kan worden op hechte 

 grondslagen te rusten, moet toch daarom steeds eenige rekening gehouden worden 

 met die oude tradities, d. w. z. dat men het bestaan van een element, hetgeen 

 feitelijk tegen de bestaande orde van zaken gestemd is, niet uit het oog mag 

 verliezen, vermits dit element alleen daarom tot werkeloosheid gedoemd wordt, 

 omdat het niet anders kan. 



Toen dan ook de Panembahan in 1892 eene belasting invoerde onder 

 de Maleische bevolking, die van bepaalde lasten was vrijgesteld 2 ), bestaande 

 uit de opbrengst van $ 1 per gezin en $ */ 2 voor eiken werkbaren man boven de 

 16 jaar, en de invoering dezer belasting zonder noemenswaardig klagen of morren 

 der bevolking ingang vond, — een feit des te opmerkelijker, omdat de bevolking 

 hier, evenals elders, zich kenmerkt door luiheid, zoodat elke nieuwe last, welke op haar 

 drukt, met weerzin ontvangen moet worden; wel een bewijs overigens van het 

 gegrondveste gezag van den Panembahan ! — wij herhalen : toen deze belasting 

 ingevoerd werd, waren het alleen de orang Maja*, die getracht hebben zich op 

 grond der oude tradities (de banden, die hen weleer aan het vorstenhuis bonden) 

 van de opbrengst vrij te stellen. Hun verzoek durfden zij echter bij den Panem- 

 bahan niet te ondersteunen met het verhaal dier oude tradities en grondden zij 

 daarom hoofdzakelijk op de bewering, dat zij tot dusver niet gewoon waren dergelijke 



1) Deze beide Goesti's zijn zonen van wijlen Ratoe Kësoema Anom, kleinzoon van Snltan Djamaloed'din, 

 Goesti Moeslimin, geboren uit het huwelijk meteen van 's Panembahan's zusters; Goesti Mohammad TaziD, 

 de oudste, een anak goendik. 



Na het overlijden van Ratoe Kësoema Anom in 1888, die de streken, waarlangs de Kriau en Djëka 

 stroomen, in apanage had, hebben die Goesti's zich wederrechtelijk in het bezit gesteld van die streken, in plaats 

 van, zooals de adat wil, ze eerst aan den vorst aan te biedeD, waarbij de overgave van de z. g. orang këmit 

 (de Düjaksche heerendienstplichtigen, die këmitdiensten moeten verrichten) het symbolische teeken is. 



Nadat de Panembahan vergeefs getracht had de zaak in het reine te brengen (de Goesti's weigerden 

 hardnekkig aaa alle oproepingen van den vorst gevolg te geven), menarde het bestuur zich in deze zaak, hetgeen 

 ten gevolge had, dat aan de Goesti's, die zich geheel in handen van het bestuur hadden gesteld, nadat zij gedu- 

 rende 3 maanden tot straf op de hoofdplaats Pontianak waren aangehouden, het apanage ontnomen is, tot tijd 

 en wijle zij, geïnterneerd ter hoofdplaats Këtapang, blijken zullen hebben gegeven van verknochtheid aan den 

 vorst. Ondertusschen wordt het apanage van wege den Panembahan beheerd en voorziet hij door de toclegging 

 van een maandelijksch tractement, in het onderhoud zijner neven. 



Deze regeling staat ook daarmede in verband, dat de apanasrehouders tevens bestuurshoofden in hun 

 ressort zijn, en het tijdelijk ontnemen van het apanage aan de beide Goesti's voornamelijk de bedoeling heeft 

 hun voorhands alle inmenging in bestuurszaken te ontzeggen, 



2) Met uitzondering van eenige heerendiensten, met name: koeli-diensten bij het transport van deu 

 vorst of zijne grooten. 



