— 106 — 



(om 91/., uur 's morgens), zoodat wij tegen bet vallen van den avond bij de Tëlok 

 Ranggóngan, een paar uren beneden Manis Mata, kunnen overnacbten. 



Bij ons vertrek stond Pangeran Kësoema Indra aan den steiger van zijne 

 woning om ons een laatst vaarwel toe te wenscben: de vlaggen van beide vlag- 

 gestokken werden driemaal gestreken. 



De tocht van Soekamara tot Tëlok Ranggóngan biedt weinig vermeldens- 

 waardigs aan: slechts hier en daar >ien wij pondok's van lieden, die bosch- 

 producten zoeken !). 



Van Tëlok Ranggóngan hebben wij 3 uur noodig om Manis Mata te be- 

 reiken, welke plaats reeds uit de verte te onderkennen is aan de Nederlandsche 

 driekleur, die hoog in de lucht voor de woning van Pangeran Mangkoerat's zwager, 

 Pangeran Soeria, wappert. 



Te Manis Mata, dat een tiental huizen telt, valt ons de eer te beurt in het 

 vrouwenverblijf van Pangeran Soeria's woning te worden toegelaten, alwaar wij 

 kennis maken met Pangeran Mangkoerat'^ zusters, Ratoe Mas en Ratoe Elok. 

 De dames toonen zich ietwat verlegen, maar nemen overigens op uitstekende wijze 

 de honneurs waar. 



Even vóór ons vertrek op den volgenden morgen komt de eerstgenoemde 

 Ratoe, zeker als hooge uitzondering, in de Soerambi, waar wij gelogeerd hebben, 

 om ons een laatst vaarwel toe te wenschen. 



Aangezien er bijzonder lage waterstand in de rivier heerscht, moet de 

 reis van Manis Mata uit in kleine sampans geschieden en kunnen wij, wanneer er 

 goed geroeid wordt, tegen den avond de kampong Silat bereiken. Gelukt dit niet, 

 dan kunnen wij op een der vele bloot gekomen zandplaten bivouacqueeren, wat 

 niet onaangenaam is, als men een heelen dag in een sampan heeft gezeten en 

 alsdan gelegenheid vindt wat op en neer te wandelen. 



Bij ons vertrek van Manis Mata zijn alle huizen en lanting's 2 ) van vlag- 

 gen voorzien, terwijl een lillaschot weerklinkt, als onze sampan afsteekt. 



Twee uren boven Manis Mata bereiken wij de uitwatering van de Danau 

 Sadau, ook Laoet Sampar genaamd. Gewoonlijk denkt men zich een meer als 

 een uitgestrekte waterplas en wordt dan ook verrast door den aanblik van een 

 water met tal van eilandjes : indien men niet beter wist, zou men bij het bevaren 

 van zoo'n danau meenen, dat de rivier zich eenvoudig verbreed en tevens vertakt 

 heeft. 



Alleen de noordwaarts van Danau Sadau gelegen 'meeren, Niboeng Bëlajar 

 en Këloeang, worden ons als meeren in den waren zin des woords beschreven. 



Het is opmerkelijk, hoe talrijk in dit gedeelte van de Soengai Djëlai het 

 aantal danau's is. Men treft ze rechts en links van de rivier aan. 



1) De vloed komt tot Tëlok Ranggóngan. 



2) Drijvende bad- vlotten. 



