— 114 — 



zin duidt men daarmede den stam of het district (ressort) aan van de betrokken 

 Dajak's en wel naarmate men de bevolking of de door haar geoccupeerde land- 

 streek op het oog heeft. 



Daar de Dajaksche vestigingen haar ontstaan te danken hebben aan een 

 oorspronkelijke kampong, van waaruit men zich in de omgeving gevestigd heeft, 

 naar mate het zielental toenam en vooral naar mate de behoefte aan geschikte bouw- 

 gronden dit eischte, zoo wordt onder laman in het bijzonder de oorspronkelijke kam- 

 pong verstaan. De nieuwe vestigingen van de moeder-kampong dragen aanvan- 

 kelijk den naam van doekoeh. Eerst, wanneer men zich van uit de laman meer 

 duurzaam ergens vestigt, verandert de naam in dahas. Een dahas onderscheidt 

 zich dan ook vooral daardoor van een doekoeh, dat de woningen van duurzamer 

 materialen gebouwd zijn en men er aanplantingen van allerlei vruchtboomen vindt, 

 vooral klapperboomen. En zoo kan het gebeuren, dat de laman proper een ar- 

 moedig aanzien verkrijgt, naarmate de bevolking zich in doekoeh's en dahas ver- 

 spreidt. 



Bij gewichtige aangelegenheden (vergaderingen, feesten na afloop van den 

 rijstoogst) vereenigt men zich evenwel in de laman (moeder-kampong) en blijft 

 daar eenigen tijd. 



Wordt dus een laman zonder meer genoemd, dan moet men daaronder ver- 

 staan een ressort, waarvan de naam tevens aanduidt de moeder-kampong, aan welke 

 alle vestigingen in dat ressort haar ontstaan te danken hebben. 



Een uur boven de laman Batoe Bësi ligt op den rechteroever der Djëlai 

 de kampong Riani Danau, de zetel van de voormalige apanagehouders van het 

 district Djëlai en waar onder ettelijke andere graven ook dat van Pangeran Ke- 

 soema Agoeng, den vader van Pangeran Mangkoerat, ligt, — - graven, welke steeds 

 bezocht worden door de leden van Pangeran Mangkoerat's familie. 



Riaui Danau telt nog een zestal huizen, w. o. dat van den Pëngërak van 

 de bovenstrooms gelegen laman Soemadjawat. Het is de laatste Maleische vestiging 

 in den bovenloop van de Djëlai. 



Twee uur boven Riam Danau ligt de grootste Dajaksche laman van Djëlai- 

 Oeloe, Soemadjawat ; wij worden er bij onze komst verwelkomd door gamëlanspel, 

 een eereboog, waarnaast de Nederlandsche vlag, terwijl wij bij het passeeren daar- 

 van onder twee boven onze hoofden gekruiste lansen moeten loopen, door een 

 paar demongs vastgehouden. Wij hebben gelegenheid 'hier kennis te maken met 

 de vermaarde tempajan, genaamd „oepoei di bakoeng" i), welke vroeger een mensch 

 moet geweest zijn en de stamvader van de Djëlai-Dajak's is. Hare bewaring 

 wordt dan ook alleen aan een der oudste hoofden toevertrouwd, tijdens ons bezoek 

 aan den zeker SOjarigen „mas bëgawan". 



1) Oepoei = datoeJ, bakoeng — inanoesia. 



