

— 135 — 



En men rneene niet, dat aansporing van den kant der besturende ambtenaren 

 daarin veel verbetering kan brengen. 



Wanneer zij er op gewezen worden, dat de ellende, waaraan zij ten ge- 

 volge van aanhoudend rijstgebrek zijn blootgesteld, alleen door betere bewerking 

 hunner bouwvelden en teelt van tweede gewassen zoude kunnen worden voorko- 

 men, krijgt men van de Dajak's niet zelden de verzuchting ten antwoord: „Och 

 wij zijn maar Dajak's!" alsof het „Dajak" synoniem ware met alles, wat op ar- 

 moede, nood en ellende betrekking heeft. 



Daarbij heeft men steeds te kampen met allerlei vooroordeelen, waarmede 

 de Dajak's op elk gebied, dus ook in zake den landbouw, behebt zijn. Zij mogen 

 bij voorbeeld niet vóór een bepaalden tijd van het jaar, verband houdende met den 

 stand van sommige sterren, boschgronden kappen en branden en houden volstrekt 

 geene rekening met een toevallig regenachtig jaar, waardoor hun het branden onmo- 

 gelijk wordt. Dan weder moeten zij op elkaar wachten om hunne velden te 

 beplanten; is een gedeelte van den stam hierin achterlijk, welnu, dan plant de 

 geheele stam te laat en al de bouwvelden mislukken. 



Voorts is de onverschilligheid, als gevolg van de onderdrukking, waaraan 

 de Dajak's sedert overoude tijden zijn blootgesteld geweest, mede een gewichtige 

 factor, die er toe leidt, dat niet alleen de bewerking der ladangs op de meest 

 primitieve wijze plaats heeft, maar tevens, dat zij niet meer verbouwen als voor 

 hunne eigene behoeften noodig is, soms zelfs nog minder. 



Om 8 U 30 m vertrekken wij van Pankajasan en bereiken om 4 U 30 Pa Roei* 

 (3 huizen). 



Wanneer wij na een uurtje oponthoud op deze plaats de reis verder voort- 

 zetten, komen wij tegen 3 U 's nachts te Landjoet, dat 7 huizen telt, aan den 

 rechteroever van den hier reeds circa 120 M. breeden Batang Këndawangan 

 gelegen en de eerste vestiging na Pa Roei*, tevens de eerste vestiging van 

 Kwala Këndawangan af. 



's Morgens van hier vertrekkende, bereiken wij om 12 u 45» 1 de circa 100 

 M. breede monding van de Soengai Memboeloek. 



Kalm en rustig stroomt hier de Batang Këndawangan; kalm, omdat in 

 tegenstelling bij voorbeeld van de Batang Pawan, de Këndawangan geen snellen 

 stroom heeft en men er weinig van den vloed merkt ; rustig, omdat de oevers 

 één en al bosch zijn en er geen bewoning hoegenaamd bestaat. 



Om 4 U 's namiddags bereiken wij Kwala Këndawangan, waar wij in af- 

 wachting van ons vertrek onzen intrek nemen in de ruime woning van Daëng 

 Sëman, reeds uit de verte kenbaar aan den vlaggestok, waaraan ter eere van onze 

 komst de Nederlandsche vlag wappert. 



Wij willen Matan niet verlaten alvorens nog een tournétje in dat land- 

 schap gemaakt te hebben en wel langs de Zuidelijke grenzen van het landschap 

 Soekadana, het gebied van de Toelak-rivier en zóó naar de Pawan-rivier. Wij 



