— 138 — 



Tot aan Randó* is de soengai Toelak en later de Pëbihingan met kleine 

 sampan's bevaarbaar. De reis naar Randó* duurt drie dagen, stroomaf 1^2 dag. 

 Wij zien dan ook te Randó* ettelijke sampan's, doch zij zijn gekocht, daar de 

 Toelak-Dajak's de kunst van sampan-bouwen niet verstaan. 



Aan de overzijde van de bëtang, welke op den rechter oever van die 8 ;i 9 

 M. breede soengai gelegen is, staat een ruime balai, die ons als verblijfplaats wordt 

 aangewezen. 



De bëtang telt, nadat een gedeelte naar Lenggap Madoe en Këkoera is 

 verhuisd, slechts 80 zielen, o. w. 24 werkbare mannen. 



Van ons oponthoud maken wij gebruik om ons op de hoogte te stellen van 

 de hier bestaande toestanden. 



Het apanage Toelak wordt in twee deelen verdeeld, t. w. Randó' en het 

 Oostelijk daarvan gelegen Këtjoerapan. Over elk dier deelen staat een demong 

 met den titel van Patih. Van deze is die van Randó s in rang de oudste, waar- 

 om alle kleine geschillen onder de laman-bewoners, die niet te Këtjoerapan 

 beëindigd kunnen worden, naar den Patih van Randó' verwezen worden. Wij 

 vinden hierin aanleiding den Patih van Randó* de vraag te stellen, wat er dan 

 gebeurt, als hij de zaak ook niet kan afdoen. 



„Dan wordt zij naar den Këtoendoek (apanagehouder) verwezen". 



„En als deze haar niet kan beslechten?" 



„Dan gaat zij naar den Panembahan". 



„En als er dan nog geene beslissing komt?" 



„Wel! dan wordt zij bij den Controleur aangebracht". 



„En als deze ook nog niet kan beslissen?" 



Geen antwoord ! Men keek elkander aan. 



Nu?" 



Eindelijk klonk het uit den mond van den Patih: 



„Wel, wij denken, dat dan de Toean Bësar (Resident) van Pontianak haar 

 zal beëindigen". 



„En als zelfs bij den Toean Bësar nog geen „kapoetoesan" volgt?" 



Verbaasde gezichten! Na een wijl, hoofdschuddend het antwoord: „Dat 

 is onmogelijk". Wij achtten het niet raadzaam op dit chapitre door te gaan en 

 lieten den Dajak's liever den waan van de almacht van den Resident. 



Elk der Patibs heeft een z. g. „këmbar", d. i. iemand, die hem in het 

 bestuur ter zijde staat en zorg draagt voor de handhaving van de adat. 



Die van Randó- 5 heeft den titel van „mantri singa"; die van Këtjoerapan 

 heet eenvoudig „enggalang". 



De aan den Këtoendoek op te brengen hasil is voor elk der beide deelen 

 Randó * en Këtjoerapan: 



oepëti 30 gantang rijst, op te brengen, als de padi geplant is; 



