— 139 — 



kebaroean, 10 gantang rijst, als de padi geoogst is. 



Voorts moeten de Dajak's voor den Këtoendoek een ladaug bewerken ter 

 uitgestrektheid van, zoo mogelijk, 60 gantang zaadpadi voor elk der heide deelen. 



Daarvoor moeten geregeld 10 man van elk deel uitkomen. Het staat den 

 Këtoendoek echter vrij om daarvoor de Dajak's op te roepen naar Këtapang ot 

 hen de ladang's in hunne omgeving te laten bewerken. Voor het geval echter 

 geen ladangs bewerkt worden of beter kunnen worden, betaalt elk deel 10 

 ringgit's l ) of in plaats van elke ringgit 30 gantang padi aan den Këtoendoek. 



Gedwongen handel als sërah en dagang pajoe bestaat niet. Daarentegen 

 moeten de Dajak's alle door hen opgezamelde bosehproducten tegen een voorai 

 bepaalden prijs aan den Këtoendoek verkoopen. 



Elk deel staat voortdurend één man aan den Këtoendoek at' als këmit, 

 terwijl verder de Dajak's tot heerendienst verplicht zijn (pëbëlah) bij reizen van 

 den Këtoendoek of andere grooten in hun ressort. 



Ten aanzien van de këmits bestaat het gebruik, dat daartoe niemand mag 

 worden gelast, wiens vrouw in gezegende omstandigheden verkeert. Aangaande 

 den oorsprung dezer adat, verhaalt men ons het volgende. 



In vroegeren tijd gelastte de dëmong van Këtjoerapan een zijner onder- 

 hoorigen zich naar Tandjoeng Poera te begeven, den voormaligen zetel van het 

 Matansche vorstenhuis, om këmitdiensten te verrichten bij den aldaar verblijvenden 

 Këtoendoek van Toelak. Hoewel die onderhoorige dringend verzocht te huis te 

 mogen blijven, omdat zijne vrouw voor het eerst zwanger was (boenting bëdaring), 

 bleef de dëmong bij zijn eens gegeven last volharden en vertrok mitsdien de 

 këmit naar Tandjoeng Poera. 



Tijdens het afwezen van haren man overleed de vrouw, na een kind 

 gebaard te hebben. De dëmong gaf hiervan aan den man geen kennis. En toen 

 deze, nadat zijn diensttijd verstreken was, naar de laman terugkeerde, zag hij op 

 den weg van Sëmblangaan naar Këtjoerapan op een berg een geest, die, staande 

 op een groot rotsblok, hem wenkte naderbij te komen. Niet dan schoorvoetende 

 voldeed hij aan het verzoek, doch wie schetst zijne verbazing als hij in den geest 

 dien zijner vrouw herkende. Er volgde eene teedere omhelzing, waardoor de vrouw 

 weder in het leven terugkeerde. Man en vrouw gingen daarna huiswaarts en 

 de eerste riep den dëmong ter verantwoording, die oorzaak was van het overlijden 

 zijner vrouw en bovendien den man daarvan niet verwittigd had. In eene daarop 

 belegde vergadering werd den dëmong voor zijne schuld een boete opgelegd en 

 het besluit genomen, dat niemand meer voor këmitdiensten mag aangewezen wor- 

 den, wiens vrouw boenting bëdaring is. Nog heden wijst men het rotsblok aan, 

 waarop de geest der vrouw gestaan zou hebben, en heerscht het gebruik, dat een 

 ieder, dien steen passeerende, een stukje hout daartegen moet leggen, als vrare 





1") Wanneer men van „ringgit" spreekt zonder meer, bedoelt men daarmede den „riuggit bocroeng" 

 pf dollar. Onze rijksdaalder heet algemeen ter Westkust Borneo „ringgit baroe". 



