— 3 — 



Per transport. . ± 841 G palen. 



de enclave Boenging + i 



„ „ Parasangangberoe + 1 



het landschap Gantarangniatinggi + 37 



te zamen . . . ± 880 O palen. 

 Indeeling. 



Voor zooverre de inlandsche kronieken aangeven, bestond Gowa oorspron- 

 kelijk uit eene federatie van 9 districten of landschapjes, genaamd : Lakioeng, 

 Tombolo, Samata, Parang-Parang, Data, Oedjoeng, Bisei, Sero en Kasi, elk 

 bestuurd door een hoofd met den titel Kasiwiang, welke gezamelijk den naam 

 droegen van Kasiwiang of Kasoewiang salapang. 



Ook bestond toen de betrekking van Patjalla, d.i. bediller. Hij, die dit 

 ambt vervulde, had geen bestuursgebied, althans niet als Patjalla, maar presideerde 

 alle bijeenkomsten der Kasiwiang salapang, maakte op- en aanmerkingen, in één 

 woord was als het ware voorzitter. 



Toen de eerste vorstin, Toe-manoeroenga, uit den hemel nederdaalde, erken- 

 den én Kasiwiang salapang én Patjalla haar als souvereine en verviel de betrek- 

 king van Patjalla als geheel overbodig. 



Omstreeks 15G5 werd de titel Kasiwiang salapang in dien van Bate-sala- 

 pang en tevens het gebied van elk der Kasiwiangs gewijzigd en kregen zij 

 hunne tegenwoordige namen, n.1. Galarrang Mangasa, Galarrang Tombolo, Galarrang 

 Saomato, Karaeng Manoedjoe, Karaeng Patallassang, Karaeng Borisallo, Galarrang 

 Sodiang, Galarrang Bontomanai en Galarrang Patjellekang. 



Nadat het bestuur over de 9 districten iu ééne hand vereenigd was, breidde 

 het rijk zich onder de opvolgers van Toe-manoeroenga door vrijwillige onderwer- 

 ping van omliggende streken, dan wel door veroveringen uit, zoodat het, ongerekeud 

 andere, niet bij name bekende landschapjes, ook een groot deel van het later onder 

 den naam van Tallo bekende rijk omvatte. Na het overlijden van den 6 en vorst, 

 Toe-natangka lopi, werd ingevolge diens verlangen het Gowasche rijk verdeeld tus- 

 schen twee zijner zonen. Batara Gowa werd vorst over Gowa en Karaeng Lowé-ri-Sero 

 kreeg het bestuur over Tallo. 



Beide rijken zijn, met uitzondering van een kortstondigen oorlog, waarin Gowa 

 overwon, steeds ten nauwste verbonden geweest en werden door ons Westerlingen 

 het rijk der Makassaren genoemd. Gezamelijk breidden zij hun gebied door 

 overeenkomsten en veroveringen uit, met zoodanig succes, dat in het begin der 

 17 e eeuw het Makassaarsche rijk over nagenoeg geheel Celebes en iets later ook 

 over Boeton, Flores, Soembawa, Lombok en Borneo's Oostkust suprematie uitoefende. 



Toenmaals bestond het uit het rechtstreeksche gebied, waartoe ook enkele, 



