— 5 — 



Bate-anakaraëng, zooals Bate poeté, gelegen ten Noorden van Tompoboeloe, Le- 

 mowa ten Zuiden van Parigi; Boeloetana ten Noorden van Parigi; Lassa-Lassa 

 ten Noorden van Tompoboeloe; Assana binnen Parigi, enz. 



Vasallen bezit Gowa thans niet meer. 



De hoofden van de genoemde districten ontvangen hunne bevelen van den 

 Toemailalangmatowa, somwijlen ook van den vorst rechtstreeks, door zendelingen. 



De Bate anakaraëng worden bestuurd door hen, die daarmede begiftigd zijn. 



Ook deze kunnen van den Toemailalang bevelen ontvangen, wanneer het 

 't algemeen belang geldt, maar gewoonlijk krijgen zij die rechtstreeks van den vorst. 



De Bate anakaraëng gaan meestal bij erfenis over op den oudsten zoon; 

 evenwel blijft den vorst voorbehouden hierin verandering te brengen, des gewenscht 

 het Batéschap weder tot zich te trekken. 



Rivieren. 



De eenige waterweg, waarover Gowa beschikken kan, is de Berang of Gowa- 

 rivier, die echter wegens de vele zandbanken, vooral aan de monding, en de vele 

 ondiepten in de rivier zelve slechts over een lengte van een paar paal bevaarbaar 

 is voor inlandsche vaartuigen. Zwaar beladen prauwen moeten in den Oostmoeson 

 bij laag water dikwerf aan de monding op vloed wachten om binnen te kunnen 

 loopen. Zij heeft door deze bezwaren zeer weinig voor de scheepvaart te betee- 

 kenen. De Berang ontspringt op den Baw'a Karaeng, den tweelingtop van den 

 Lompo battang. Zij stroomt in eene nagenoeg W. N. W. richting naar zee. waarin 

 ze zich met 4 mondingen uitstort 1 ). De hoofdmonding behoudt den naam der 

 rivier en is gelegen benoorden Tandjong Alang. Zij vormt met de omstreeks drie- 

 malen smallere en noordelijker gelegen monding, welke „rivier van Samboengdjawa' 

 genoemd wordt, eene delta, welke door een natuurlijk dwarskanaal doorsneden 

 wordt. 



Het oostelijk van dit dwarskanaal gelegen gedeelte der delta is vruchtbaar 

 en vrij goed bewoond, terwijl dat ten westen nagenoeg uit zuiver zeezand bestaat, 

 met kreupelhout begroeid is en slechts een paar huizen bevat. 



De derde monding der Berang is gelegen noordelijk van de kampong Ba- 

 rombong en ten zuiden van de hoofdmonding. Zij wordt gevormd door de zooge- 

 naamde Katjia-rivier, welke met den hoofdstroom eene aanzienlijke, goed bebouwde 

 en bevolkte delta vormt. 



De rivier van Sanrabone vormt eindelijk de vierde monding. De door haar 

 en de Berang gevormde delta is de grootste, op Zuid- Celehes bekend, en naar 



]) In vroeger tijd moet de Tellorivier mede eene monding van de Berang eewerst zijn, dnnr zij in 

 den regentijd do^r verschillende afwateringskanalen en het groote moeras, da* zich naliij karap-.n-r Lamoei-M 

 tusschen beide rivieren uitstrekt, m.t de Berang in verbinding itaat. Bij bancljir in de Beiang ban.ljirt ook 

 de Tellorivier. 



