— 8 — 



Voor Gowa is zij, behoudens eenige, door haar water gevoede waterleidingen, 

 van geen belang. 



Enkele kleine rivieren, die in het gebergte van Tompoboeloe (Gowa) ontspriugen 

 en zich voor het nieerendeel na een zuidelijken loop door de onderaf'deelingen 

 Bangkala en Binamoe in zee storten, kunnen onvermeld worden voorbijgegaan 



De Bialo of Tekorivier, die zich bij de hoofdplaats Boelekomba (onderafdeeling 

 van dien naam) ia zee stort; de Bidjawang- of Limbang-rivier en de Balantieng 

 ontspringen alle in het Gowasche (Kiendang), op de Zuidoostelijke hellingen der 

 tweelingbergen, Lompobatang en Bawa Karang. 



Zij doorsnijden in nagenoeg rechte richting de onderafdeeling Boelekomba 

 en monden de Bialo ten westen en de twee andere ten Oosten van de gelijknamige 

 hoofdplaats dier onderafdeeling in zee uit. Voor Gowa zijn zij zonder eenige 

 beteekenis. 



Baaien. 



De baai van Aroengkeke ten westen van de gelijknamige Gowasche enclave 

 in de onderafdeeling Binamoe is de eenige baai, welke het landschap bezit. Zij 

 is tegen den westenwind wel beschut, maar staat daarentegen geheel open voor 

 den oostenwind en voor de ongeregelde, dikwerf langdurige valwinden van het 

 Lompobattang gebergte. 



Het strand is er meerendeels moerassig en de zee ondiep, zoodat de baai als 

 ankerplaats nagenoeg geene waarde heeft. Zij is tengevolge van een en ander 

 dan ook slechts in den gunstigen tijd van nut voor inlandsche vaartuigen ] ). 



Bodemgesteldheid . 



In het Noorden, Oosten en Zuiden is de bodem zeer bergachtig, in het 

 Westen vlak. Het Zuid Oostelijk deel van het landschap is zwaar, moeielijk 

 bergterrein, dat in het Lompobattang gebergte, bij de zeelieden Piek van Bonthain 

 genaamd, zijne grootste hoogte bereikt. 



Dit gebergte, het hoogste van Zuid-Celebes met een enorme basis, is van 

 vulkanischen oorsprong en vermoedelijk hebben de ontzettende natuurkrachten, die 

 het deden ontstaan, het geheele bergstelsel van Zuid-Celebes gevormd. 



Niet alleen de structuur en vorm van het LompoUattang-gebergte wijzen op 

 vulkanischen oorsprong, maar ook de talrijke zij- of bijkraters, die men op de 

 hellingen aantreft, de zwavel in natuurlijke kristallen en zwavelverbindingen, die 

 te midden der gesteenten gevonden worden, de lavablokken, slakken, stukken 

 hoornblende, anclesiet, enz., die allerwege voorkomen 2 ). 



1) Wordt hier aaugeteekend, dat de geheele. tut Gowa bebooreude kustlijn, waaronder die beuoorden en 

 bezuiden de Berangrivier, niet meer zal bedragen dau 8 a 10 paal van 1500 M. elk. 



2) Zie A. Wichman, Bericht über eine Reise nach dem Indischen Archipel im Jahre 188S — 89. 



