— 30 — 



menigmaal ziet uien hem met ijver en lust werkzaamheden verrichten, die tegen 

 die ondeugd pleiten. 



Voegt men hierbij, dat hij zich moeielijk aan vaste regels went, dan 

 kan het geen verwondering haren, dat een oppervlakkig beoordeelaar hem lui 

 noemt. Hier tegenover staan zijne vroolijk-, gul- en gastvrijheid, matigheid in 

 spijs en drank, gehechtheid aan hem, dien hij au fond vertrouwt en genegen is, 

 eerbied voor ouden van dagen, liefde der ouders voor hunne kinderen (welke 

 echter dikwerf in zwakheid ontaardt) en omgekeerd. Voor eene welwillende en 

 billijke behandeling is hij zeer gevoelig. Hoewel vrijmoedig, ja dikwerf brutaal, 

 is hij toch onderdanig aan zijne meerderen, echter lang niet in die mate als de 

 Javaan. Zijne neiging om amok te maken wordt al te dikwijls zeer overdreven 

 voorgesteld. 



Ook zijn moed wordt gewoonlijk overdreven voorgesteld, alhoewel erkend 

 moet worden, dat hij zich in moeielijke omstandigheden flink gedraagt en meer- 

 malen treffende voorbeelden van persoonlijke dapperheid gegeven heeft. Hoew r el 

 niet bepaald oorlogzuchtig van nature, gevoelt hij zich in den guerilla-oorlog in 

 zijn element, waartoe zijn aangeboren neiging tot opgewondenheid, rooflust en 

 eigenaardige opvatting van dapperheid, van 't mijn en dijn, als de voornaamste 

 redenen te noemen zijn. Moord, door velen op één persoon gepleegd, of een on- 

 verhoedschen aanval in den rug, hetzij om eene persoonlijke beleediging of die op 

 een familielid of den meester te wreken, beschouwt hij niet als lafheid. 



Integendeel, wanneer de aangevallene als moedig bekend staat, zal hij op 

 zijn daad blageeren. Dapperheid van den vijand weet hij naar waarde te schatten 

 en in heldendichten of verhalen aan de vergetelheid te onttrekken. 



In den oorlog weet hij dikwijls uitmuntende, strategische punten te kiezen; 

 de geschiedenis kan zulks bewijzen. 



Lichaamsoefeningen, zooals paardrijden, jagen, zwemmen en worstelen, belmo- 

 ren tot de gezochte uitspanningen. 



Hoewel niet van schranderheid en verstandsontwikkeling ontbloot, laat zijne 

 ontwikkeling, vooral op het punt van onderwijs, zeer veel te wenschen over. Slechts 

 weinig personen kunnen het Makassaarsch letterschrift lezen en schrijven en nog 

 minder het Arabisch schrift. De kennis hiervan wordt nagenoeg uitsluitend door 

 de geestelijkheid onderwezen. 



De levenswijze is gezellig, onder bekenden vrij, gul en vriendschappelijk, 

 onder bloedverwanten zeer intiem, hoewel nimmer de eerbied voer het hoofd van 

 't gezin en voor ouderen uit het oog verloren wordt. Onziudclijkheid, zoowel op 

 het lichaam, de kleeding en omgeving, kenmerkt den Gowarees, zoowel binnen-, 

 als buitenshuis. 



B.oed- en aanverwantschap worden breed, dikwerf hoogst overdreven uit- 

 gemeten; vermoedelijk is de steun, dien men, vooral in vroeger tijd, tegen willekeur 

 van vreemden en grooten bij de familie zocht, hiervan de reden. Het gevolg is, 



