— 46 — 



De kroonprins draagt den titel van karaeng-lolowa = de jonge karaeng 

 of patimatarang 1 ). 



Tot hem sprekende, zegt men karaeng; Europeanen zeggen radja moedaof 

 alleen radja. 



Met karaeng worden eveneens prinsen, rijksgrooten, enz. (ook Europeanen) 

 aangesproken door ieder, die de mindere van den toegesprokene is. 



De meeste karaeng-titels zijn ontleend aan landschappen, kampongs, enz. 

 z. a. karaeng Sapa, karaeng Mandallé, karaeng Katangka, etc. Vrouwen voeren 

 dikwijls titels naar denkbeeldige of beeldsprakige karaëngschappen, z. a. karaeng 

 Ballakatjaija, karaeng Ballakerija, karaeng Pabineijang. 



Vroeger bestond in Glowa de titel van Bitjara-boetta, spreker van het land, 

 die na den vorst de eerste persoon was. 



Onder de afdeeling regeering zal over deze en de volgende betrekkingen 

 meer gezegd worden. 



Op dezen volgden de Toemaïlalang-matowa of oude Toemailalang (rijksbestier- 

 der) en de Toemaïlalang-malolo of jonge Toemailalang, afgeleid van toe of taoe = 

 mensch en i-lalang = binnen, dus de mensch die binnen is ; aldus genoemd wegens 

 de nauwe of intime relatie, waarin zij tot den vorst staan. 



De rijksraadleden, ook wel kiesheeren genoemd, worden collectief betiteld 



bate salapang, d. i. negen teekens of vaandels, omdat zij ieder een vaandel voeren. 



Eene eigenaardige, hooge betrekking is die van Anronggoeroe lompona 



Toemakadjannanga, d. i. het groote hoofd of opperhoofd der Toemakadjannangangs, 



welk ambt steeds door een van de prinsen van den bloede wordt vervuld. 



Eene andere, mede zeer geziene betrekking is die van Anronggoeroe-lom- 

 pona Toe-Bontowalaka = het opperhoofd der menschen van Bontowala, welke 

 eveneens door een der voornaamste prinsen wordt waargenomen. 



De districtshoofden dragen den titel van karaeng en galarrang en hunne 

 vervangers somtijds (z a. die van Ballasoeka) Soellewatang en Pabitjara (o a. die 

 van Tompoboeloe). 



De onderdistrict- en kamponghoofden worden genoemd Galarrang, Anrong- 

 goeroe, Battang-banowa, Djannang en Taoetowo. 



De meesten hunner hebben zendelingen; die der Bate Salapang heeten 

 Tödó, die der andere districts-, onderdistricts- en kamponghoofden Sarijang, Soero 

 of Mata-matai 



Onder den Anrong-goeroe lompona Toe-makadjannangang staat een persoon, 

 die den titel voert van Lomo ; de aan dezen ondergeschikte hoofden, evenals die, 

 welke de bevelen van den Anrong-goeroe-lompona Toe-Bontowalaka hebben op te 

 volgen, heeten Anrong-goeroena Toemakadjannangang en Anrong-goeroena Toe- 



1) Vermoedelijk is in vroeger tijd door een der Mataramsche vorsten dien titel (Patik van Mataram) 

 aan ecu' Gowaschen kroonprins geschonken. 



