— 51 — 



aanbrengen, voor daengs en hooggeplaatsten bedraagt dat aantal 3, voor vorste- 

 lijke personen 5. 



Slechts lieden van vorstelijke afkomst of hooge betrekkingen bekleedende 

 mogen een sapana of trap zonder treden, eene soort van uit gevlochten bamboe 

 vervaardigde loopplank, gebruiken, alsmede een paladang, een voor het huis aange- 

 bracht uitbouwsel of bordes, waarin men langs de sapana komt en hetwelk meo 

 passeeren moet om in het eigenlijke huis te komen. 



Wanneer men een paladang aanbrengt, is de djambang gewoonlijk gelijk- 

 vloers met het voor- en achterhuis. Ook hebben bedoelde personen alleen het 

 recht een taboe-taboewang te doen oprichten, d. i. eene poort met afdak in de 

 omheining van het erf, en de uiteinden van den nok van het dak te versieren 

 met een nagemaakten karbouwenkop met hoorns. Gewoonlijk staat naast eene 

 vorstelijke woning een ander, kleiner huis, door een overdekten overloop daar- 

 mede verbonden, 't welk dienst doet als keuken en verblijf van het dienend 

 personeel; zoodanig dubbelhuis noemt men balla kambara, d. i. tweelingshuis. 

 Vorstelijke personen bezitten nog tal van andere, niet zoo spoedig opvallende 

 prerogatieven, welke gepasseerd kunnen worden. 



Wat echter nog vermelding verdient is, dat alleen de vorst en de hoogste 

 waardigheidsbekleeders het recht hebben vóór hunne woning, op de meestal daar 

 aanwezige open ruimte, een wala-wala, d. i. hanenkampplaats, bestaande uit een 

 van bamboe tralies omrasterd vierkant stuk grond, daar te stellen. 



In geheel Gowa zijn slechts 5 steenen, met pannen gedekte gebouwen, u. 1. 

 de op Europeesche wijze gebouwde woonhuizen van den vorst en diens schoonzoon. 

 Karaeng Berowanging, de gevangenis te Djongaja, de groote misigit te Ëatangka 

 en een aan eenige prinsen toebehoorend petroleumpakhuis, nabij kampong ;Mangasa. 

 Beide woonhuizen hebben eene verdieping en zijn gedeeltelijk op Europeesche 

 wijze gemeubeld. 



Verder treft men te Goenoengsari en Mangasa twee, met fraai snij- en 

 lofwerk, zoomede verguldsel en ingebrand glaswerk, versierde woningen aan van 

 wijlen den ouden vorst Koemala en den Toemailalang-malolo. Beide huizen zijn 

 ruim en luchtig. 



Ook enkele andere prinsen, z. a. Karaeng ri Boerané, Karaeng Limbang- 

 parang enz., bezitten fraaie inlandsche woningen. 



Huizen van vorstelijke en aanzienlijke personen dragen den naam \an 

 ballalompo, d, i. groot huis, die van gegoeden en den kleinen man worden eenvou- 

 dig balla, d. i. huis, genoemd. 



Zoowel aanzienlijken als minderen hebben de gewoonte hun huis te verlaten 

 of het elders weder op te stellen, ingeval daarin herhaaldelijk iemand ziekwordl 

 of huisgenooten spoedig opvolgend overlijden, omdat men meent, dat bei bnifl of 

 de plaats, waar het staat, betooverd, ongeluk aanbrengend is: karrassa. 



Loodsen voor het houden van feesten en vergaderingen en tot huisvesting 



