58 



weinig eetlust en slechte digestie bij de meeste geophagen voorkomt gedurende 

 den tijd, dat zij zich er aan overgeven. 



III. REGEERING. 



VOKST. 



Het hoofd der regeering is de vorst, die den titel voert van sombaja, wan- 

 neer hij gehuldigd is; anders heet hij Karaenga-ri Gowa, de vorst van Gowa. 



Sombaja is samengesteld uit somba (aanbidden) en a, het bepalend lidwoord, 

 wordende de j voor de euphonie ingelascht. Sombaja beteekent dus, vrij vertaald, 

 de aangebedene. 



De vorst moet zijn van zuiver, vorstelijk bloed, karaengtino, en uit het oude 

 vorstengeslacht, de nakomelingen van de eerste uit den hemel neergedaalde vorstin 

 Toe-manoeroeng i), gesproten. 



De vorstelijke waardigheid mag alleen door een man bekleed worden; 

 vrouwen worden niet tot de regeering toegelaten. 



Evenals in de overige Vorstenlanden beschikt ook in Gowa de vorst over 

 leven en dood, have en goed zijner onderdanen. 



Hij wordt in naam door de bate salapang gekozen, in der daad gewoonlijk 

 door zijn voorganger tijdens diens leven aangewezen, waarmede men bijna altijd 

 genoegen neemt. 



Op een paar uitzonderingen na, welke de geschiedenis aanwijst, is steeds 

 de oudste wettige zoon (patola) 's vorsten opvolger en heet dan Patimatarang of 

 Karaeng-lolowa, de jonge vorst; wij zouden zeggen kroonprins. 



Is bij overlijden van den vorst de tot de vorstelijke waardigheid geroepen 

 persoon nog onmondig, dan wordt het bestuur door een regent, Pabitjaraboetta 

 genaamd, waargenomen, tot tijd en wijle de jeugdige vorst gehuldigd kan worden. 



Het huldigen heeft plaats op tweeërlei wijzen, n.1. lanti en togasa. Lanti 

 noemt men het iuhuldigen te Tamalate, een plek grond, gelegen binnen de enceinte 

 der oude hoofdplaats Gowa, waar volgens sommigen de eerste Toemanoeroeng zoude 

 zijn neergedaald, volgens anderen haar paleis gestaan zou hebben. 



De vorst wordt gehuldigd, staande op een' natuurlijken steen, gekleed in 't 

 geel, gewapend met den soedang (het rijkswapen), omhangen met de Daeng Tani- 

 samaang (ook wel kort weg Tanisamaang) en Leenjo (twee gouden kettingen, waar- 

 over later) en gekroond met de salloko (gouden kroon), terwijl het vorstelijke 

 zonnescherm gedurende de geheele huldiging boven zijn hoofd gehouden wordt. 

 Het aantal daarbij gebruikelijke plechtigheden is groot en kan voorbijgegaan 

 worden. Eene der voornaamste echter, het mangaroe, dient vermeld te worden, 



1) Deze is de eenige vorstin geweest. 



