— 63 — 



De kleine man rouwt thans 40 dagen, vroeger 100. De familieleden van 

 den vorst, de hoofden en zij, die in de z.g. woonplaats van den vorst, lalam bata, 

 wij zouden zeggen ter hoofdplaats, gevestigd zijn, moeten echter 100 dagen rouwen. 



Alsdan mag niemand, met uitzondering van de anrong-goeroe annanga, d.i. 

 de zes voornaamste anrong-goeroe's der Toe-makadjannangangs (waarover later), 

 zich gewapend in 't openbaar vertoonen. Geen feestelijkheden, welke ook, mogen 

 plaats vinden. Men mag geene andere werkzaamheden verrichten dan die, be- 

 hoorende tot het beroep of bedrijf. Pasar wordt nergens gehouden. Hardop 

 lachen, schreeuwen, enz. is verboden 



Alle weverijen staan stil. Padi mag alleen gestampt worden in rijstblokken, 

 welke zoodanig ingegraven zijn, dat zij geen of het minst mogelijke geluid geven 

 bij 't stampen. Men mag niets op rekken, het dak of eenige stellaadje, wel op 

 den grond, te drogen leggen. Behalve de opgesomde zijn er nog tal van andere 

 verbodsbepalingen gedurende den rouwtijd. 



Uiterlijke rouw, d.w z. die, zichtbaar aan de kleeding, bestaat slechts hierin, 

 dat de familieleden van den vorst, diens vrienden en de hoofden, allen met hunne 

 echtgenooten, zich, zooveel mogelijk, in donker gekleurde kleedingstukken steken. 



Voor de begrafenis van den vorst moet zijn opvolger aangewezen zijn. Dit 

 geschiedt door den Toemailalang matowa, die een statiemutsje, songko gadoe, en 

 eene door was geglimde sarong, lipa garroessoe, welke aan den overledene toe- 

 behoord hebben en door dezen gedragen zijn, den nieuw verkozen vorst aanbiedt. 



Zooa's hiervoren aangeteekend werd, moet de vorst iemand zijn van zuiver 

 vorstelijk bloed en uit het oude vorstengelacht gesproten. Evenwel behoort hierbij 

 de restrictie vermeld, dat volgens de oude wetten en gewoonten twee grootwaardig- 

 heidbekleeders nimmer tot den troon toegelaten kunnen worden, n.1. de Bitjara- 

 boetta en de Toemailalang matowa. 



In het nauwste verband met de vorstelijke waardigheid staan de z. g. 

 ornamenten, rijks-insignia. Hun aantal is zeer aanzienlijk en naast voorwerpen 

 van waarde vindt men daaronder de in ons oog meest waardelooze zaken, die alle 

 hunne waarde ontleenen aan bizondere gebeurtenissen, waarbij zij een rol speelden, 

 aan bovennatuurlijke krachten, die hun toegeschreven worden, aan buitengewone 

 omstandigheden, waarbij zij gevonden zouden zijn, enz., enz. 



Het voornaamste ornament, beter gezegd het ornament bij uitnemendheid, 

 is de soedang, een slagwapen, klewang, waarvan het lemmet ± 60 cM. lang en 

 van 3 tot 6 cM. breed is. Wie dit wapen in zijn bezit heeft, wordt door het 



volk als vorst erkend. 



Van daar de oorlogen en beroeringen, welke van 1777 tot 1814 Gowa inwen- 

 dig verscheurden, toen dat ornament in handen van Bone's vorst was en de z. g. 

 berg-Makassaren, waaronder de bevolking der bergstreken verstaan moet worden, 

 niet den wettigen vorst van Gowa, maar dien van Boné als hun heer en meester 

 erkenden. De soedang wordt gezegd afkomstig te zijn van zekeren Likipadada, 



