— 66 — 



wat hij deed, heette te geschieden in naam van den vorst ; over wien hij de voogdij 

 voerde. Daardoor kon hij ook het tijdstip, waarop 's vorsten meerderjarigheid 

 zoude intreden, ten eigen bate naar willekeur verdagen, tot de pressie van hen, die 

 hiertegen waren, hem te machtig werd. 



Toen Tallo nog met Gowa innig verbonden was en beide, zooals men zeide, 

 „één volk onder twee heeren" uitmaakten, is het langen tijd gewoonte geweest, 

 dat de oudste der vorsten de Pabitjara boetta was van den jongsten (ook al had 

 deze de meerderjarigheid bereikt). Daardoor werden kracht en eenheid énorm 

 versterkt en dit zal een der voornaamste redenen geweest zijn, waardoor „het rijk 

 der Makassaren" (zooals die verbonden landen genoemd werden) zulk eene in deze 

 streken voorbeeldelooze kracht naar buiten ontwikkelde. 



Wijlen de vorige vorst van Gowa, Ikoemala, die bij zijne troonsbestijging 

 in 1825 circa 8 jaren oud was, stond tot 1844 onder voogdij van zijn vader, 

 Karaeng Berowanging Pabitjara-boetta, maar sedert 1844 was diens macht aanzienlijk 

 ingekort. Hij is de laatste Pabitjara-boetta geweest. 



Niet licht zal men in den vervolge, tenzij daartoe gedwongen, de functiën 

 van Pabitjara-boetta aan iemand opdragen. 



De Toemailalang matowa is de persoon, die 's vorsten bevelen overbrengt 

 aan de Bate salapang, overige districtshoofden, bate ana-karaeng, enz. en zorgt, 

 dat zij uitgevoerd worden. Hij kan het toezicht op de uitvoering dier bevelen 

 aan anderen opdragen. Als voorzitter van den rijksraad, wanneer deze zaken van 

 eenig aanbelang onderzoekt, brengt hij de bevindingen van dat college over aan 

 den vorst en 's vorsten bevelen aan dien raad. Verzoeken aan den vorst behooren 

 door zijne tusschenkomst voorgebracht te worden en beschikkingen daarop brengt 

 hij ter kennisse van den verzoeker. 



In vroeger tijd, toen Gowa nog vasallen had, werden 's vorsten bevelen aan 

 de leenmannen steeds door den Toemailalang-matowa overgebracht en omgekeerd 

 verzoeken van deze door hem bij den vorst. 



De Toemailalang-malolo moet steeds in 's vorsten nabijheid zijn om diens 

 bevelen betreffende de hofhouding te ontvangen. Ook brengt hij dikwijls bevelen 

 van den vorst aan den Toemilalang-matowa over en kan als adviseur zitting 

 nemen in den rijksraad. 



In oorlogstijd regelt hij, samen met den Anrong-goeroe lompona Toemaka- 

 djannang, het plan de campagne en alles, wat daarmede verband houdt, hoewel 

 laatstgenoemde opperbevelhebber is. 



Ingeval zich verschil van meening tusschen hen openbaart, beslist de vorst. 



Bij ziekte, ontstentenis, enz. van den Toemailalang-matowa vervult hij diens 

 functiën. 



De Bate-salapang waren in oude tijden onafhankelijke hoofden van kleine 

 nederzettingen, die eene federatie gesloten hadden. Ten einde den band, die hen 



