— 67 — 



bijeenhield, te versterken kozen zij een voorzitter, Patjalla, d.i. bediller, wiens ge- 

 voelen bij vergaderingen werd ingewonnen. 



Toen (zooals de kronieken zeggen) de eerste vorstin Toeinanoeroeng uit 

 den Hemel nederdaalde, erkenden de Bate salapang haar als hun gebiedster (van 

 daar, dat zij den naam kregen van kasoewijang salapanga, d.i. de negen buide 

 brengenden of negen dienstplichtigen, welke later weder veranderde in bate sala- 

 pang) en werd hunne positie teruggebracht tot die van kiesbeeren; langzamerhand 

 verloren zij vele hunner prerogatieven en thans zijn zij feitelijk niets meer dan 

 gewone districtshoofden, die slechts den naam van kiesbeeren behielden. Werden 

 vroeger zaken van aanbelang in eene vergadering behandeld, waarbij alle bate 

 salapang tegenwoordig waren, thans komen zij hoogst zeldzaam bijeen. Alleen 

 Galarrang Mangasa en Galarrang Tombolo hebben iets van hun vorig aanzien be- 

 houden. Zij zijn bijna altijd bij de behandeling van eenigszins belangrijke aan- 

 gelegenheden present. Ook zijn zij, met den kali en den sabannara, de eeuige 

 personen, die door den vorst aangesproken worden met Daenta, d.i. onze daeng. 



Bij festiviteiten, zittingen, enz. hebben de twee oudsten in leeftijd van hen 

 den voorrang. 



De Toemailalang-matowa en de Toemailalang-malolo worden door den vorst 

 aangesteld en ontslagen. Gewoonlijk zijn zij van vorstelijke afkomst. 



Tot Galarrangs van Mangasa en Tombolo worden gewoonlijk personen van 

 aanzienlijke origine gekozen; somwijlen zijn zij aan den vorst verwant. 



Bij de overige Bate salapang wordt minder op hooge geboorte gelet; toch 

 moeten zij tot den zoogenaamden adel behooren. Zij worden meestal, op voordracht 

 der respectieve onderhoofden, door den vorst aangesteld. Deze is echter geheel 

 vrij die voordracht al dan niet in overweging te nemen. Ook worden zij dooi 

 hem ontslagen. 



ANDERE GROOT WAARDIGHEIDS-BEKLEEDERS . 



Tot de hoogstgeplaatste dienaren van den vorst, die feitelijk geen deel van 

 de Hadat uitmaken, hoewel zij bijna altijd bij vergaderingen, waarin 's la mis be- 

 langen besproken worden, tegenwoordig zijn, behoort in de eerste plaats de anrong- 

 goeroe lompona Toemakadjannanganga. 



Zooals hierboven reeds vermeld werd, is hij opperbevelhebber in oorlogstijd. 

 In tijd van vrede wordt hem de uitvoering van 's vorsten bevelen opgedragen, 

 wanneer daarbij gewelddadig optreden vereischt wordt. 



Ook heeft hij het oppertoezicht over 's vorsten lijfwacht. 



Hij is, op zeldzame uitzonderingen na, steeds een prins van den 1)1. .ede en 

 wordt door den vorst aangesteld en ontslagen, meestal op voordracht of reraoek 

 zijner onderhoorige anronggoeroe's. Wanneer hij zich dom- zijne onderhoofi 

 weet te doen gelden, heeft hij eene groote macht in handen, die zelfs vuor den 



