- 68 — 



vorst gevaarlijk kan worden. Van daar, dat deze betrekking ook altijd aan een 

 beproefd en den vorst geheel toegedaan persoon wordt opgedragen. 



Verder behoort tot de hoogen in den lande de anronggoeroe-lompona Toe- 

 Bontowalaka, opperhoofd der menschen van Bontowala. Vóór de door ons tegen 

 Gowa gevoerde oorlogen onder Speelman was Bontowala, gelegen ten Oosten van 

 de hoofdplaats Makassar, bewoond door van elders aangebrachte krijgsgevangenen, 

 die wegens bepaalde redenen niet tot de Toemakadjanangang gerekend werden. 



Zij stonden onder een eigen hoofd, onder den titel van Karaeng Bontowala. 



Na het beëindigen van evenbedoelde oorlogen werd Bontowala de residentie- 

 plaats van onzen trouwen bondgenoot, Aroe Palakka Malampeé gaininana. 



Karaeng Bontowala week toen niet zijne onderhoorigen uit en de meerder- 

 heid vestigde zich in de streek tusschen het Lattanggebergte en het toenmaals tot 

 Tallo, thans tot de onderafdeeling Takalar, behoorend landschap Malolo, welke 

 streek den naam kreeg van Toe-Bontowalaka. Anderen verspreidden zich in Ta- 

 kalar, Tallo, Bonthain, enz., maar allen, waar ook gevestigd, bleven Karaeng Bon- 

 towala als hun heer erkennen, die, toen alle vestigingen dier uitgewekenen zich 

 eigen hoofden met de benaming van Anronggoeroe kozen, den algemeenen titel 

 aannam van Anronggoeroe lompona Toe-Bontowalaka. Ook voor deze betrekking, 

 die door den vorst naar willekeur vergeven kan worden, kiest hij, zooveel mogelijk, 

 prinsen van den bloede. 



De prinsen, door den vorst beschonken met apanages (landschappen, die 

 vroeger een eigen bestuur hadden, maar door den oorlog Gowa toevielen of wel, 

 door overeenkomsten daarmede oorspronkelijk verbonden, spoedig hun zelfstandig 

 bestaan verloren en als onderdeden van het rijk en persoonlijk eigendom van den 

 vorst beschouwd werden), de z.g. Bate ana-karaeng, zijn mede personen, die tot 

 de hoogste dignitarissen behooren. Vroeger waren er tal van Bate ana-karaeng; 

 thans treft men er nog slechts enkelen aan. 



Zoo waren vroeger Papo, Galesong, Batoe-batoe, alle in Takalar, Mariso, 

 ten zuiden van de hoofdplaats Makassar, en vele andere plaatsen Bate ana-karaeng 

 apanages. 



Thans zijn er in Gowa nog slechts 4 Bate ana-karaeng, n.1. karaeng Bonto- 

 langkasa, karaeng Mangalla, karaeng Garassi en karaeng Katapang. 



Natuurlijk kan hun aantal door den vorst uitgebreid worden, daar hij 

 verscheidene streken als zijn bepaald eigendom aan begunstigde familieleden kan 

 schenken. 



In de door de Bate-ana-karaeng bestuurde apanages zijn zij heer en meester, 

 berechten zaken van inwendigen aard en de hoofden moeten hunne bevelen 

 volgen. Dit neemt echter niet weg, dat de vorst steeds bevoegd is de apanages 

 weder tot zich te nemen. 



Gewoonlijk echter blijven zij in de familie van den betrokken Baté-ana» 



