— 69 — 



karaeng en gaan bij overlijden op een van diens, door den vorst aan te wijzen, 

 zonen (meestal den oudsten) over. 



Ook de Bate-ana-karaeng worden bij eerste begiftiging, volgens usance, 

 gemeenlijk uit prinsen van den bloede gekozen. 



Wegens hunne nauwe verwantschap met den vorst nemen zij bij plechtige 

 gelegenheden plaats boven de Bate-salapang. 



Tot de grootwaardigheidsbekleeders behoort ook nog de Sabannara (haven- 

 meester), wien behalve de inning van haven- en ankerage-gelden, ook hel beheer 

 over 's vorsten inkomsten is opgedragen. 



In vroeger tijd waren er twee Sabannara, n.1. een sabannara-matowa en 

 een sabannara-malolo, wier werkzaamheden thans niet meer bekend zijn. Sedert 

 ± 150 jaren zijn beide betrekkingen ineengesmolten. 



De sabannara is, zooveel mogelijk, iemand van vorstelijke afkomst, ja, in 

 vorige eeuwen werden slechts prinsen van den bloede daartoe benoemd. 



Zijne inkomsten zijn niet vast geregeld of aangegeven, maar bestaan uit 

 geschenken, hem nu en dan door den vorst vereerd. 



MINDERE HOOFDEN. 



De mindere hoofden, d.w.z. zij, die niet tot de Hadat of grootwaardigheids- 

 bekleeders behooren, dragen den titel van karaeng, zooals karaeng Pao (Wawoboeloe), 

 Aroe (Teko), Soellewatang, bijv. Soellewatang Ballasoeka (Wawoboeloe), Galarrang, 

 Anronggoeroe !), Djannang, Battangbanowa (Badjing), Pabitjara (Pculjong en 

 Taring- Tompoboeloe) Taoetowa, enz. 



Enkelen hunner besturen, als rechtstreeks ondergeschikt aan den Toeniai- 

 lalang-matowa, hun gebied; anderen voeren als onder- en kamponghoofden liet 

 bestuur. Deze laatsten worden gekozen door de bevolking en aangesteld door 

 het boven hen gestelde hoofd, na vooraf verkregen toestemming van den Toemai- 

 lalang. 



Ter overbrenging hunner bevelen hebben de mindere hoofden zendelingen 

 (soero) onder zich, die deze betrekking, hetzij definitief, hetzij tijdelijk waarnemen '-). 



Dikwijls ook wordt een der mannelijke huisgenooten of familieleden mei 

 het overbrengen eener boodschap belast en krijgt hij ten teeken van vertrouw- 

 baarheid een wapen (lans, kris of badi-badi) van zijn lastgever mede 



Vaste zendelingen krijgen gewoonlijk als belooning een paar padivelden 

 of levensmiddelen van het hoofd of van de bevolking. 



1) Benoorden de Berang-rivier wordt de titel Galarrang alleen door districts-, en Am- duur 



onder-districtshoofden gedragen. Bezuiden de rivier is dit juist omgekeerd. 



2} De zendelingen van den vorst heeten ook soero, met bijvoeging van ni bateï, dus soero m 

 (geteekende), d. i. van een teeken voorziene soero, omdat zij kenbaar zijn aan een sabel of klewang, welkt: zij 

 alleen mogen dragen. Hun hoofd heet Towaang. 



