8 



Straat Madura is zeer rijk aan Gobioïden. Deze meestal kleine vischjes schijnen de 

 troebele en sterk met rivierwater bedeelde wateren van de zeeëngte tusschen Soerabaya, 

 Kammal , Grisseh, Fort Erfprins en Bangcallang bijzonder te beminnen. Niet minder dan 

 27 soorten van Goboïden vond ik als bewoners dier zeeëngte en vermoedelijk is dit getal 

 nog aanmerkelijk beneden het juiste cijfer van hare bewoners dezer familie, vermits derzel- 

 ver kleinheid het vangen zeer moeijelijk maakt en zij de zero's en gewone netten onbelem- 

 merd passeren. Ook vele in de groote Solorivier en Kalimas levende Gobioïden be- 

 geven zich soms in de zeeëngte en naderen alzoo de kusten van Kammal, Sotja en 

 Bangcallang. 



Van Arius vond ik in Straat Madura nog twee nieuwe soorten. Ketengus typus , waarvan 

 ik in 1846 te Bangcallang slechts een enkel individu zag, komt niet zelden op de vischmark- 

 ten van Soerahaija. Ook Batrachocephalus ageneiosus zag ik daar meermalen en Osteogeneiosus 

 macrocephalus en O. Blochii dikwijls. 



Leptonurus is een merkwaardig geslacht, verwant met Engraulis en Thryssa , doch zeer 

 gemakkelijk van deze laatste te onderkennen. Leptonurus heeft kleine tusschenkaaksbeenderen , 

 zijnde de bovenkaak grootendeels door de bovenkaaksbeenderen gevormd; geene bijkieuwen; 

 een lang zamengedrukt geschubt ligchaam en langen dunnen staart; eene wijde bekopening; 

 getande kaken; de bovenste kaak achter den bekhoek verlengd; 9 stralen in het kieuwvlies ; 

 de rugvin tusschen de buik- en aarsvinnen geplaatst; eene zeer lange aarsvin die met 

 de staartvin vereenigd is. Leptonurus chrysostigma is mij slechts van Straat Madura bekend, 

 doch zij leeft daar gezelschappelijk in zoo talrijke individu's, dat men op de vischmarkten 

 te Soerahaija soms honderden specimina te gelijk kan koopen. 



De kenmerken van het geslacht Engraulis zijn door niet Cuvier alle gelukkig gekozen. 

 De drie soorten, welke ik thans ter mijner beschikking heb, t. w. Engraulis melanochir , 

 Engraulis kammalensis en Engraulis telaroides , hebben volgende geslachtskenmerken met 

 elkander gemeen. De bovenkaak grootendeels door de bovenkaaksbeenderen gevormd en niet 

 achterwaarts verlengd; ligchaam geschubt; tanden in de kaken, op de tong, het gehemelte 

 en het ploegbeen; bekopening wijd; buik scherp en getand; rugvin achter de buikvinnen 

 ingeplant; een kleine doorn voor de rugvin; kieuwvlies met 12 stralen. 



Thryssa macrognathos is eene zeer merkwaardige soort, vermits hare bovenkaak tot aan 

 den anus toe verlengd is. Ik bezit er slechts een exemplaar van, het eenige wat ik ooit 

 gezien heb. 



Van de familie der Haringen heb ik een nieuw geslacht beschreven en hetzelve Clupalosa 

 genoemd. lu de vorming van dit genus heb ik mij gerigt naar de grondslagen, waarop de 

 heer Valehclennes in het 20 e deel der Histoire naturelle des Poissons de echte Clupeoïden 

 in vele genera gesplitst heeft. Mijne Clupalosa bulan kon ik onder geen dier genera bren- 

 gen vermits zij slechts tanden in het gehemelte heeft, zijnde de kaken, het ploegbeen, de 

 vleugelbeenderen en de tong volkomen zonder tanden. 



De bedoelde genera der echte Clupeoïden, door den heer Valenciennes gevormd, laten zich 

 op de volgende wijze gemakkelijk overzien. 



Clupea. Dentes intermaxillares, inframaxillares, vomerini, palatini, linguales. 



Sardinella. Den fes palatini, pterygoidei, linguales. 



