3 



De overeenkomsten tusschen het Balineesch aan den eenen en het Soendaasch aan den an- 

 deren kant beperken zich niet tot enkele woorden. Beiden hebben ook maar 18 letters , 

 terwijlde Javanen er 20 tellen; deze 18 zijn echter zoo veel als het Polynesische orgaan oorspron- 

 kelijk noodig heeft; de tweede d (o ) en t (^ ) zijn eigenlijk vreemd aan deze talen,, en 



de verschillende uitspraak, die de Javanen daaraan geven willen, is niet ligt hoorbaar. 

 Desniettemin bestaan deze teekens even als de kapitale letters in het schrift der Baline- 

 zen, worden echter alleen gebezigd om de daaraan beantwoordende Sanskritteekens (t "^ 

 en d of dh o) weder te geven, op dezelfde wijze als de aksara moerda of g'de, de kapitale 



letters van Cornets de Groot. Verder komt in het Soendaasch en Balineesch de zuivere uit- 

 spraak van den klinker a in alle gevallen, waar de Javanen dien tot o (%) verbasteren, 

 overeen. De a blijft in deze talen nog even ver verbreid en overwegende boven de overige 

 klinkers als in het Sanskrit. De eenige verbastering is tot pêpêt (o) ê, en ook deze kan 

 minder als eene korte è dan wel als eene kort uitgestoten a beschouwd worden, dat ge- 

 woonlijk door opvolgen van eenen nasaalklank (m of n en ng) bewerkt wordt. 



Ook op Java moet oorspronkelijk de taal nader met het Balineesch verwant geweest zijn 

 dan thans. Dit besluiten wij voornamelijk uit het verschijnen van Maleische (en ook volgens 

 Hubiboldt I. 198) Tagalische woorden in het Kawi. In den tijd dat het Kawi zich vormde, 

 kon de Javaansche taal nog niet zoo geslepen zijn als zij gedurende eeuwen in geciviliseerde 

 Hindoestaten zich gevormd heeft. De Maleische woorden van het Kawi , die zich in het tegen- 

 woordig Javaansch niet weder laten vinden, zijn oorspronkelijk Polynesishe en duiden ons 

 de verbinding aan, die eens tusschen de talen van Sumatra, westelijk en oostelijk Java, 

 Bali en waarschijnlijk al de oostelijker eilanden bestond, en die voornamelijk maar in het 

 oostelijke, eigenlijke Java door hoogere civilisatie onduidelijk geworden is. De invloed van het 

 beschaafde Java doet zich, wel is waar, ook in de Soendalanden kennen, maar de 

 hooge taal van deze streken is toch veel onvolmaakter dan op Java-, zij heeft wel eerst be- 

 gonnen met de stichting van het rijk Padjadjaran; zoo op Bali met de overkomst dei- 

 Javanen. Hierop werkte het meest de verdeeling in kasten, die het noodzakelijk maakt eene 

 ondergeschiktheid ook in de wijze van spreken te kennen te geven. Bij de Javanen echter moest 

 de taal zoo zeer gecompliceerd worden, wijl zij in meer dan duizend jaren voortgevormd 

 werd. Door nadere kannisname van de talen beoosten Bali laat zich zeer waarschijnlijk deze 

 stelling nog meer bevestigen; de talen van al deze eilanden zijn weinig verschillende dialec- 

 ten, die zich des te minder van de oorspronkelijke moeder verwijderd hebben, hoe minder en 

 hoe later de volkeren Hindoebeschaving verkregen. Buiten de gesprokene talen hebben wij 

 op Bali de schrifttaai; deze is in de dichtstukken, met uitzondering der nieuwere, het * 

 Kawi, in de heilige geschriften der priesters het Sanskrit. 



Over het ontstaan der Kawitaal is wel het beste en naauwkeurigste bij von Humboldt I. 188— 20$ 

 gezegd. Eenige modificatien echter in de meeningen van von Humboldt moet het factum brengen, 

 dat bij de priesters op Bali ook nog zuivere Sanscritslukken te vinden zijn. 



Kawi is door von Humboldt » dichtertaal" verklaard, (Kawi » een dichter," Kawja ween 

 dichtstuk.") Met deze verklaring komt die der Balinezen overeen; zij zeggen, dat Kawi of 

 Kakawin «vergelijkingen maken," »in vergelijkingen spreken" beteekent. Dit is de wijze 



