van Siv a - Brahmanen op Madjapahit vereenigen, bijaldien wij ook hier wederom aan de loca- 

 lisatie van Baratawarsa op Java denken ; Kediri met zijnen vorst Djafabaja lag in Bara- 

 tawarsa; Madjapahit schijnt niet daartoe gerekend geworden te zijn. 



De litteratuur van Bali verdeelt zich natuurlijk in: 



1) Sanskrit-werken , met Balinesche paraphrase; hiertoe behooren de Veda's, het Brakman- 

 dapoerana, en het grootste gedeelte der Toetoers. 



^) Kawi - werken : a) de voor het volk heilige epische werken, als het Ramajana, Oettara- 

 kanda en de Parvas; b) de ligtere Kawi-poezij , b. v. Wiwaha, Barata-Jobdha enz. 



%) Javaansch- Balinesche werken, gedeeltelijk in de inlandsche maten (Kidoèng) b. v. 

 Malat, gedeeltelijk in proza geschreven, zoo als de historische daarstellingen Kenhangrok, 

 Rangga Lawe, Oesana , Pamendanga. 



Eenige van de prozaïsche Werken, voornamelijk de wetboeken, laten zich niet onder de 

 derde categorie rangschikken ; zij hebben de oude sterk met Sanskrit doormengde taal , 

 maar men kan ze niet Kawi- werken noemen, wijl de maat ontbreekt, en deze alleen 

 het kenteeken der Kawi - taal is. Ook hieruit is de dichter - taal verzekerd. 



Tot de klankteekens , die in geschriften van Bali gebruikt worden (zie Tijdschrift, 9. 8. 



254-56), hebben wij nog bijtevoegen een teeken voor de lange oê 6~& verschillende van de gewone 



j 

 soekoe J en overal in goede manuscr. gebruikt, waar het Skt. de lange oê k* heeft. Deze 



lange oê heet soekoe Hoed, en daarnaar is Td. 9. 3. bladz. 255 1. 8. te verbeteren ; de kêrrêt 

 (ri-vocalis) heet Gceceng makêrrêt (Goeoeng is tjakra, makêrrêt, met kêrrêt verbonden). De 

 lange * Q, met een puntje in de gewone figuur heet oelos midja. Over lange en korte 

 klinkers hebben de Balinezen zeer onduidelijke begrippen; zij gebruiken echter, ten minste 

 de geleerde priesters, de lange i, lange oê , en de têdoeng als teeken voor lange a, getrouw 

 volgens de traditie op die plaatsen, waar zij volgens het Sanskrit behooren te staan. 



Ook over de euphonische wetten hebben de priesters een werk, dat Srojantjana *] (|W) 3 olm 



<w <Kl genaamd wordt. In vroegere berigten is opmerkzaam gemaakt , dat men op Bali geene 



inscriptien in steen of metaal, noch eenige oudere karakters dan het tegenwoordig current- 

 öchrift vindt. Dit wordt zeer natuurlijk verklaard daardoor, dat de invoering der letters 

 op Bali eerst sedert den val van Madjapahit of maar korten tijd vroeger dagtee- 

 kent. Hebben wij nu echter al geene oudere schriftwijzen , toch is in het nieuwe 

 schrift al de rijkdom bewaard gebleven, dien het Sanskritschrift op Java ooit bezeten heeft. 

 Alleen in de Balinesche manuscripten vinden wij de vele teekens des Sanskrits, die voor 

 het Folynesische idioom overvloedig en onuitspreekbaar waren, met de grootste zuiverheid 

 bewaard. Wij wijzen degenen, die zich hiervan nader willen overtuigen, op de lithographie 

 van de Wrêtta-Santjaja , aan het slot van dit verslag. Bijna al de twijfel over de 

 eigenlijke waarde der Sanskrit- letters, zoo als zij op Java en Bali opgenomen zijn, zal 

 door de beschouwing van het schrift van dit manuscript en voornamelijk der talrijke Sans- 

 krit - woorden daarin , opgeheven worden ; enkele fouten zal de deskundige spoedig verbe- 

 teren, en verontschuldigen door de overweging, hoe dikwijls zulke manuscripten op Bali 

 overgeschreven zijn, en hoe ligt bij een klein volk, dat, van de bron zijner civilisatie af- 

 22 8t ' deel. 1848. 2. 



