18 



is de vergenoegen-rijke stad, — Swetjtjd-nagara, (de stad des wèlbevindens). "Wij zien hier 

 weder, hoe zeer het Indische element en daarmede de Indische taal in Bali ingedrongen is. 

 Echter hebben al die plaatsen voor de gewone bevolking ook Polynesische namen , — de 

 Sanskritische zijn dikwijls alleen aan vorsten i en priesters bekend. 



De naam Bdrata-Joedda werd vroeger vertaald boete-strijd, en gewoonlijk geschreven Brd- 

 td-Joedda; brata (Ind. vrata) is » boete," en daar de helden des strijds door boete volmaakt 

 zijn, had die verklaring den schijn voor zich. Nu vinden wij echter in de manuscripten 

 der priesters van Bali altijd Bdrata-Joedda, met de kapitale b (volgens de Groot), die aan 

 't Skt. bh beantwoordt, en met het fdoeng (of taroeng) daarachter, dat de lange a aanduidt; 

 deze naam laat zich dan op geene wijze met brata, dat uit vrata ontstaan is , in overeen- 

 stemming brengen. Bdrata, zoo als wij geschreven vinden, beteekent echter » een nako- 

 meling van Bharata" (den ouden Indischen Albeheerscher), en wij hebben dus in ons 

 werk den » strijd der nakomelingen van BharataT Nu zijn èn de Koeroe 's èn de Pandawa's 

 nakomelingen van dien heerscher, en niets kan beter gekozen zijn, dan deze naam voor het 

 onderhavige werk. Deze verklaring is al aangeduid door Raffles, maar de redenen, die 

 haar onomstootbaar maken, hebben wij eerst uit de goede Balinesche manuscripten leeren 

 kennen. 



Het onderschrift komt veel overeen met dat van het Rdmdjana, en is Skt. : Ong sri dèvjebjo 

 namah, ong t'moeng Ganapataje namah, ong siddir astoe, tat-astoe hastoe, ong dirgajoer 

 astoe. Ong vereering aan de gelukkige goden; Ong vereering aan Ganapati; Ong moge 't vol- 

 eindiging zijn, dit moge zijn; Ong lang leven moge zijn ! — Dèvjebjo moet devebjo zijn. "Wie 

 echter die goden zijn, is niet duidelijk; Saraswati en Gahesa kunnen het niet zijn, daar de 

 laatste nog bijzonder aangeroepen wordt; tat-astoe is hier nog versterkt door bijvoeging van 

 een ander astoe; het woord t'moeng bevindt zich ook hier voor Ganapati. Dirgajoes, 

 «lange leeftijd/' is iets waarom de Indiërs en Balinezen altijd de godheid smeeken, en voor- 

 namelijk ook de vervaardigers van werken der litteratuur. Degenen, die met het Skt. be- 

 kend zijn, behoef ik niet opmerkzaam te maken op de hier en aan het einde van het Rd- 

 mdjana voorkomende verbogen Skt. -vormen, en op de rigtige inachtneming der moeijelijke 

 euphonische wetten dier taal. — Het Bdrata Joedda is hier vooraan gesteld bij de optelling 

 der Kawiwerken van minder heilig karakter, wijl de inhoud zich onmiddellijk aan de beilige 

 Parvas sluit. Het wordt echter voor minder geacht en jonger dan eenige andere Kawiwerken, 

 b. v. de Wiwaha. De taal is dan ook niet zeer zuiver Kawi, en meer vermengd met de 

 gewone bhdsd. 



% Wiwaha. Het is bekend uit de Javaansche Paraphrase van Gericke , in het 20 ste Deel 

 der » Verh. van het Bat. Gen." uitgegeven;., De inhoud en de rangschikking des verhaals in 

 het Kawi- Wiwaha is dezelfde als in de vertaalde Paraphrase. De taal is een zeer zui- 

 ver en schoon Kawi; ook is het niet in de Javaansche zangwijzen, maar in de uit Indië 

 afstammende, (later op te tellen), Metra vervat. De vervaardiger is M'poe Kanwa, niet Kaitno, 

 zoo als de Jav. Wiwaha heeft, welk woord door de gewone Javaansche verbastering van 

 wa tot o ontstaan is. Kauwa is de naam van een' Indischen Moeni of heiligen. Onze 

 Kahwa is echter zeker wel een Javaan , misschien van Indische afkomst, geweest ; hy leefde 

 ook in Kediri onder Ajer Lakggia, den voorvader van Djajabaja. 



