22 



schijnt hieruit te verklaren te zijn, dat het oorspronkelijk door een' volgeling van het huis 

 van Arja Damar geschreven is. Het manuscript was volgens het onderschrift geschreven in 

 Galogor bij Pam'tjoettan (in Badong) , op den dag Rediti Pahing (zondag), in de week 

 Doengoelan, in de maand Kanam (de zesde), op den dertienden dag der zwarte helft, in 

 het jaar 1 (rah) van de tênggêk (1) 6. Dit zoude het jaar SI zijn, als wij de achttiende 

 eeuw aannemen, zouden wij hebben 1751 van Saka, welk jaar aan 1839 na Chr. beantwoordt. 



h. Oesana Bali. De inhoud hiervan is bekend uit het Tijdschrift voor Neder l Indië, 

 9e Jaarg., Bedeel, blz. 24S — 878. Wij hebben daarin gezegd, dat het een werk is voor 

 het volk alleen bestemd, en in geen aanzien bij de priesters staat. Anders is het 

 met de Oesana Vjawa, die door alle kasten geëerd wordt, ten minste op Badong. 



5. Pamendanga (2), eene soort van Kronijk uit den nieuwen tijd; het houdt allerlei ver- 

 warde geschiedenissen van priesters en vorsten , de verdeeling van Bali onder de oorspronke- 

 lijke Poenggawas van Gelgel, en de stamtafels van vorsten, b. v. van Kar ang - Asem , in. In 

 de verdeeling van de stedehouderschappen onder de Poenggawd 's wijkt dit werk zeer van de 

 Oesana Djawa af, en is de Waarde en stijl er van veel geringer dan die van laatstgenoemd werk. 

 Het is ook in proza geschreven. Andere Babad's bevinden zich in iedere vorsten- familie; als 

 men het grootste gedeelte er van uit de verschillende Staten vereenigen kon, zouden zij 

 zeker bij naauwkeurige vergelijking veel licht over de geschiedenis van Bali verspreiden. 



Toetoer's of leerschriften. 



Deze vercleelen zich in twee deelen : in geheimschriften der priesters, en in zulke, die ook 

 voorde overige kasten, en voornamelijk voor de tweede en derde, gelden. De eerste zijn uiterst 

 talrijk, maar, daar zij geheim gehouden worden, kunnen wij niets als de namen van een 

 zeker getal opgeven. Zij schijnen, even als de Veda's, in Sloka's geschreven te zijn. De mij 

 opgegeven namen zijn deze : 



1). Boewana Sangksepa (verkorting of zamentrekking der wereld of der menschen). 



2). Boewana Kosa (de schat der wereld). 



8), Wrêhaspati Tatwa (het Tatwa, de waarheid, het wezen van Wrchaspati, de ster 

 Jupiter, leeraar der goden). 



4). Sarasa Moestjqja (sarasa wordt door isi, inhoud, verklaard; het is echter wel só- 

 rasa, de lotus (tui 3 in (wi ) ; moestjaja is onduidelijk, maar wordt verklaard door koempoelan 

 » ophooping," «verzameling;" dit is een van de werken die Crawfurd opnoemt). 



5). Tatwa Djnjdna (kunde der wezenheid , essentia). 



6). Kandampat. 



7). Sadjotkranti. 



■ 



(1) Tênggêk is een tijd van óO Jaren. Bah eea enkel jaar van dezen tijd. Door de eeuw als bekend te veron- 

 derstellen, krijgt men hieruit het jaar van Saka. 



(2) Uit de Pamendanga wordt genomen een spel, dat door topeng's (maskers) daargesteld wordt door een' 

 enkelen persoon ; het houdt de oudere geschiedenis van Bali , namelijk der Leva Jgoengi, in. 



