86 



en maar weinig beelden op Bali heeft; hij is niet geliefd om zijne gedrogtelijke gedaante. 



Brahma heeft, even als Wisjnoe, geene bijzondere tempels ; bij groote feesten worden voor hen 

 beiden tempelhuisjes opgerigt, wanneer men aan al de goden offeranden offert; na het 

 feest worden die echter weder afgebroken. Andere namen van Brahma zijn : Tjatoer- 

 moeka (van 4 aangezigten voorzien) ; Pradjdpati (de heer der schepselen , de schepper) ; 

 Padmajoni (uit den lotus geboren ; hij wordt verondersteld in de Indische mythologie uit 

 een lotus voort te komen , die uit den navel van Wisjnoe als INèRajANA, welke op den grond 

 der zee rust, tot de oppervlakte der zee oprijst). Hij heeft, naar de Balinesche voorstellin- 

 gen, maar één hoofd, bijaldien hij met meer hoofden, 4 armen en andere buitengewone 

 ledematen verbeeld wordt, is hij als Brahmamoerti of als een Rdksdsa te beschouwen; (nwerti, 

 het ligchaam , gedaante, gestalte, stelt niet juist dit denkbeeld voor). Hetzelfde geldt van 

 Wisjnoe en andere goden. Al de kenteekcnen van Brahm;ï den schepper zijn aan hem 

 ontroofd ; tempels heeft hij noch in Indie noch op Bali, en hij is geheel ondergeschikt aan 

 Siva , het hoogste opperwezen , hoewel hij in het Brahmandapoerdna als schepper van 

 den laatsten verschijnt, waarbij echter de geschapen Siva al dadelijk eene veel grootere magt be- 

 zit dan de scheppende BRAHMa. Brahms en Wisjnoe worden op Bali als emanatiën of krachten 

 van Siva aangezien, en zijn met elkander verwant; BRAHMa representeert het vuur, Wisjnoe 

 het water ; het vuur wordt door den rook in water veranderd , en zoo gaat de kracht van Brahma 

 in die van Wisjnoe over. Siva zelf heeft de dkdsa , de opperste lucht, als zijn element, en 

 hij woont in de harten der gezuiverden(l). (Zie over Sadd } Prama, Mahd Siva, Oes. Balie pag. 337.) 

 Brahma's attribuut is de danda (de staf); dezelfde, dien ook de Brahmanen hebben, bijaldien 

 zij Pandita's geworden zijn, en van waar zij den naam Padanda, »van staf voorzien" , voe- 

 ren. De danda wordt echter ook als een wapen beschouwd, en sluit het denkbeeld der 

 straffende geregtigheid in. 



De vrouw van Brahma is Saraswati, de godin der welsprekendheid; ook zij heeft 

 geene bijzondere tempels, maar wel een' feestdag in ieder Balineesch jaar, in de week 

 Watoe Goenong , op den dag Sanestjara Manis (zaturdag). Op dezen dag worden al de Manu- 

 scripten in de huistempels gebragt en ingewijd; de oude vorst Kassiman brengt de zijne in 

 processie naar Goenong rata (zijn buitenverblijf); een Pandita wordt geroepen, en leest de 

 Veda's over de manuscripten, waardoor zij op nieuw geheiligd worden. Te gelijker tijd 

 worden offeranden van rijst, kwe-kwe , sirih enz., aan de godin gebragt, en de tempel- 

 grond met heilig water besproeid. De namen van Saraswati zijn volgens het Tjantaka- 

 Parva: Bagi (bhaya, kunde); Bdsa (taal); Giwa, Giwasa, Veda, (wetenschap); Widdjana, 

 (wida, kunde, ajana, weg); Baradi, Jani , Sastrawit , (de schriftkundige) ; Soedewi, (de goe- 

 de godin) Dari, (de houdende); Soemari , Ganggadari, (die de gangga houdt) ; Pradjnjadari, 

 (de houdster der geleerdheid); Kastawit , Dardjimandari , Nilasiki , Satradana. 



J'Tisjnoe wordt op Bali bijna niet vereerd; als god des waters heeft hij minder cultus, dan Ba- 

 roena , die toch eigenlijk een ondergeschikte zeegod is. De voorname tempels aan den zeekant zijn 

 aan Siva gewijd; over de oprigting van een' tempel voor Wisjnoe bij feesten hebben we reeds gespro- 

 ken. Wisjnoe is echter desniettemin een voornaam persoon voor de Balinezen; hij is in zijne onder- 



lij SA»a-SivA (de eeuwige Srvi) , is in Indië een bekende naam van Siva, niet van Bbahma, 



