61 



niskdla , wat buiten den tijd, in de eeuwigheid, of na den dood, behoort. Het eerste is 

 dus juist door den berigtgever opgevat; maar het laatste heeft eene ruimere beduiding. 

 Verschillende namen des opschiks der goden zijn nog : 



Anting - anting , gelijk koendala, oorringen. 



Glang Koepak, in plaats van glang , handgewricht- banden. 



Goedoeha pawilangan , de rozenkrans, (wilang , tellen). 



Pamata, een gouden gordel, (Ind. niekhald). 



Kilat bahoe, de halsband, (bij den Padanda atm&hharana). 



Babandong , de langste band om den hals, (vajoebharana). 



Tjetjandian, verdubbeling van Tjandi, (de gloeng tjandi). 

 Men vindt ook den tjakra met de genitri (goedoeha gen.) verwisseld, iets wat ook bij de 

 Javaansche steenbeelden in sommige gevallen zeer ligt gebeuren kan. 



De tempels op Bali sluiten zich aan die van Madjapahit , of aan de 3de periode, bij 

 Crawfurd Ind. Arch. IL, 205, » temples constructed of brick and mortar." De voortreffelijk- 

 heid der baksteenen en de daarvan afhangende duurzaamheid kan op Balt niet geroemd wor- 

 den. Van beeldhouwwerk, dat in Madjapahit 's ruïnen in menigte is, vindt men maar 

 zeer weinig aan eenige oude tempels en paleizen (het beste in Mengoei j en in Klong- 

 kong en Gianjar). Die kunst is op Bali blijkbaar niet vooruit gegaan, en men heeft 

 thans maar zeer weinige menschen, die in steen kunnen werken, en ook deze brengen niets 

 moois meer voor den dag. De kunst van hout, ivoor en vischtand te snijden, is redelijk 

 goed bewaard; men vindt aardige goden- en Raksasa- beelden uit de laatste materie gesneden. 

 Crawfurd en Raffles willen stellen, dat de godsdienst van het volk op Bali niet 

 Hindoesch te noemen is; bij alle ondervragingen over de eeredienst van het gemeene volk, 

 die ik in den beginnne als een overblijfsel uit den rein-Polynesischen tijd genegen was te 

 houden, heb ik mij echter overtuigd, dat ook deze cultus Hindoesch is, en dat alleen 

 de geringe achting, waarin de tempels der Soedra's bij de priesters staan, de voorwerpen 

 der vereering verdonkerd, en de wijze der vereering verbasterd heeft. Deze kleine tempels 

 worden als poenggawa's (stedehouders) der groote en voorname beschouwd, even als de 

 daarin aanbiddende Soedra's leenmannen der in de groote tempels aanbiddende voor- 

 namen zijn. 



Een ander verschil uit zich in de uitdrukking, dat in zulke tempels, maar ook in de 

 kleine sanggar's der voornamen, ))de kinderen van Siva" vereerd worden. Wie echter deze 

 kinderen zijn, is onduidelijk, eenige Balinesche namen, b. v. sang Kasoehoen Kidoel (de 

 »in het zuiden vereerde," beteekenende) , Brahma of Mahadeva maken de zaak niet duidelijk; 

 men schijnt ook hier op het verschil der kasten terug te moeten komen; even als de ge- 

 ringe tempels alleen aan de Soedra's behooren, hebben zij ook geene aanspraak op de ver- 

 eering van den hoogsten Siva. Voor hen zijn maar de ondergeschikte uitingen van Siva, 

 bij gebrek aan een beter woord «Siva's kinderen' genaamd , bestemd. 



Buiten deze » kinderen van Siva, v worden in de kleine tempels ook de Pitara, de schimmen 

 der overledenen vereerd, en wij zullen aantoonen, dat deze als het ware als eenzelvig beschouwd 

 kunnen worden met de «kinderen van Siva." Wij hebben reeds bij Iisdra gezien, dat de 

 bepalingen over het Pitara - worden, en de straffen door Jama op te leggen, niet ligt in 



