— 96 — 



Sonde*'. 



Tijdens den bouw van de Nederlandsche sterkte ..Amsterdam verklaarden 

 de bewoners van eenige tot den stam der Kawangkoan (52) beboorende nederzet- 

 tingen of dorpen zicb van laatstgenoemde stam onafhankelijk en noemden zich naar 

 een riviertje Tooen Soemonder (Sonder). 



Als slot van dit overzicht der geschiedenis van de Minahasa worden nog zeer 

 in het kort enkele trekken van dit volk aangestipt. 



Hun godsdienst, waarover op bladz. 86 met een enkel woord gesproken is on- 

 derging niet veel verandering. 



Dat er gaandeweg tusschen de godsdienst-verrichtingen der verschillende 

 lioofdstammen eenig verschil ontstond, is in vorige bladzijden aangetoond. 



De gastvrijheid was voor de onde Minahasers. als t ware, een heilige plicht. 

 Zelfs aan iemand, tot een vijaudelijken stam beboorende. was men vroeger verplicht 

 gastvrijheid te verleenen. Dat hij buiten, liet huis verlatende, door de dorps of stam- 

 genooten van zijnen gastheer óf door dezen zelf aangevallen en afgemaakt werd, was 

 geene zeldzaamheid. 



Daar het huwelijk zeer gemakkelijk kon ontbonden worden, waren vele 

 huwelijken van slechts korten duur. 



Het huwelijks-geschenk bestond uit aan de ouders en andere bloedverwanten 

 der bruid te geven „harta". 



Na een feestmaal, waarbij de ouders, bloedverwanten en vrienden of beken- 

 den genoodigd werden, werd het huwelijk beschouwd gesloten te zijn. 



Eene vrouw, aan eenen man door het huwelijk verbonden, mocht zich niet 

 te buiten gaan. Eene zoodanig schuldige werd met haren medeplichtige op onmen- 

 schelijke wijze gestraft. 



De slaven en pandelingen werden als leden van het huisgezin beschouwd. 



Na de komst van verschillende vreemdelingen ondergingen, door het verkeer 

 met hen. de zeden en gewoonten veranderingen, niet alleen ten goede, maar ook 

 ten kwade. 



Enkelen begonnen de nieuwe leer, door Hervormde Godsdienstleeraars en 

 zendelingen gepredikt, te omhelsen, welke enkelen door meer anderen gevolgd werden, 

 zoodat op heden de Minahasers voor het grootste gedeelte tot het Christendom 

 bekeerd zijn. 



Hoewel in naam Christenen, hebben evenwel verreweg de meesten hun hei- 

 densche begrippen niet afgelegd. 



Wat na de komst der Nederlanders in de Minahasa voorgevallen is, achten 

 wij ] genoegzaam bekend, zoodat wij hiermede ons korte overzicht der geschiedenis 

 van dit kleine volk kunnen eindigen. 



