2 INLEIDING. 



des tijds knaagde sinds aan de verzameling; wanneer men nu daarbij 

 bedenkt , dat meer dan een brief schrijver het verzoek deed , dat men het slechte 

 schrift verschoone (zie o. a. B. bl. 194 ; ook noot 3 in B. bl. 236) , dan kan 

 men wel zich voorstellen, hoe weinig onverdeeld genoegen de bestudeering 

 der papieren gaf. Nochtans, na eenmaal het min of meer belangrijke gezift 

 te hebben, kwam het mij, bij den staat, waarin het archief zich nog bevond, 

 jammer voor, dat deze correspondentie geheel weder tot de vergetelheid 

 teruggebracht en wellicht eerlang tot ondergang veroordeeld zou worden. 



Vandaar deze uitgave. Voor zoover mij bekend, bestaat er eene dergelijke 

 brievenverzameling in onze Indische letterkunde nog niet. De moederlandsche 

 heeft o. a. ten deze te wijzen op de door Jhr. O. W. Hora Siccama in 1857 

 bezorgde Brieven van A. E. Falck (1795 — 1843), waarvan vier jaren later 

 eene 2 e uitgave verscheen. Wat mij vooral in Van de Graaff's briefwisseling 

 aantrok , was , dat zij in vele opzichten een helderder blik doet werpen in de 

 bestuurstoestanden onder den gouv.-gen. Van der Capellen. Buiten het 

 officieele keurslijf over dienstzaken dikwerf schrijvende, naderen de personen, 

 die toen leefden en werkten, meer tot ons, hetgeen ik van te grooter belang 

 achtte, wijl men destijds geene andere pers in Indië had, dan de officieele 

 der Bataviasche Courant. 



Men kan over het gewicht der stukken van gevoelen verschillen; en zoo 

 heb ik mij tegenover het Genootschap, dat deze verzameling uitgeeft, met 

 eene groote verantwoordelijkheid belast, wijl het op mijn advies tot de 

 publiceering besloten heeft. Ik aanvaardde haar echter met gerustheid , omdat 

 de herhaalde lezing mij de levendige overtuiging gaf, dat de Brieven de 

 uitgave waard waren ; en onder het nazien der proeven , wanneer men nog 

 aandachtiger pleegt te lezen, is die overtuiging niet aan het wankelen 

 gebracht; integendeel eerder versterkt. 



We zien toch hier de geboorte eener staatsinrichting met al de weeën er 

 aan verbonden ; we gaan hier deelen in de illusies , die de toekomst wekt ; in 

 de teleurstellingen , uit de werkelijkheid voortvloeiend. De menseken geven 

 zich, zooals ze zijn; midden uit het leven genomen, leeren wij ze kennen in 

 hunne hartstochten, in hunne deugden, in hunne gebreken. Wij behoeven ons 

 hier niets over hunne gemoedstoestanden te verbeelden; zoo maken wij het 

 den geschiedschrijver licht, voor zoover, volgens Saint Marö Girardin, zijne 

 taak mede is : Faire revivre les passions , que Von na plus . 



En de lezer, die het einde dezer geschiedenis kent, waarin zoowel 

 opstanden als geldgebrek de regeering van den heer Van der Capellen 

 verduisteren, zal, aan dat tijdvak in de Brieven komende, ontwaren hoe 

 allengs de zon ten ondergaat, hoe men een hellend vlak afgaat, hoe de 

 opgewektheid van de opkomende hervormers plaats maakt voor gedrukt- 

 heid over gevaren, waarvan de omvang niet juist viel te peilen. Betreurende, 



