4 INLEIDING. 



De goedmoedigheid in het schrijven aan en over zijne vrouw; de harts- 

 tocht , waarmede het landelijk stelsel door hem wordt opgebouwd en verdedigd ; 

 de blindheid , waarmede hij schijnt geslagen ten aanzien van het halfslachtige 

 er in; de tragische ondergang van dit ambtelijk leven , waarvan hij , „slagtoffer 

 van den drang der omstandigheden 11 (B. bl. 297), den ongelukkigen afloop 

 met zoovele woorden, voorspelt; de uitnemende wijze, waarop hij belangrijke 

 zaken uiteenzet : — dit alles en meer doen zijne brieven ons boeien. 



Al de overigen zijn van vrienden , bekenden , broeders , die gericht werden 

 aan Van de Graaff. De lezer houde het bij de talrijke naamgenooten , die 

 hij zal ontmoeten, in gedachte, dat met „Van de Graaff" zonder meer, 

 steeds door mij Mr. Hendrik Jan bedoeld wordt. 



Wat op de aan hem gerichte epistels is geantwoord, of waarop het ant- 

 woorden waren, kan men slechts raden. In ieder geval, brieven ten deze zijn 

 niet voorhanden; alzoo is de opgewekte nieuwsgierigheid daarnaar niet te 

 bevredigen. Wel merken we op, hoezeer Van de Graaff menigeen met zijne 

 „hartelijke" en „leerrijke" brieven verrast, verheugt; hoe dankbaar men hem 

 is voor het goede en bemoedigende, waarmede hij vrienden, kennissen en 

 verwanten steunt. 



Buiten de mij ter beschikking gestelde verzameling heb ik nog deze uit- 

 gave kunnen verrijken , met elders , als in 's Rijks archief, voorkomende stukken. 



Van de G-raaff's ge trouwste en ook meest aantrekkelijke corres- 

 pondent is de hiervoren vermelde Mr. I. Bousquet. Vooral over de 

 grenzenlooze verwarring in de administratie, laat deze zich op bijzonder 

 lezenswaardige wijze uit. In het algemeen onderscheiden zich zijne brieven 

 door den fraaien vorm, waarin humor en ernst zich afwisselen. Hij voert den 

 echten correspondentie-stijl , die allengs onder de vermenigvuldiging van jour- 

 nalistische openbaarheid verloren schijnt te gaan. Uit dit oogpunt beschouwd , 

 wint het Bousquet van al de andere correspondenten, Van de Graaff niet 

 uitgesloten. Zoowel de meest gewone huiselijke zaken, als de officieele onder- 

 werpen , die hem zoo dikwerf ergernis , en rechtmatige ergernis , geven , krijgen 

 onder de behandeling van zijne pen, de verve, die ze nader tot ons brengt, 

 die den lezer onwillekeurig opwekt om er zich mede te willen bemoeien. Ook 

 doet het bijzonder aangenaam aan, hoe de band ten einde toe blijft bestaan, 

 tot Van de Graaff in ongenade Indië moet verlaten. 



Overigens trekken de vriendschaps betuigingen in deze Brieven wellicht te 

 meer onze aandacht, omdat ze soms niet meer tot onzen tijd schijnen te 

 behooren. Toenmaals schreef en hield men gansche verhandelingen over de 

 Vriendschap, zooals dat pas gaf in den nabloei der Rederij kers vereenigingen. 

 Ziedaar een gansch artikel „Over de vriendschap" onder de Mengelingen 

 der Bataviasche Courant van 14 April 1821 en een gedicht over „Vriendschap" 

 in het blad van 28 i Juli d. a. v. ; zoo was het echter niet alleen bij ons 



