16 § 6. Ellende der uitgekomenen te Batavia. 



Den 13 en April haalde men de Nassau in; den 8 en Augustus wierp de Cornelia 

 het anker op de reede van Batavia. Den 4 en September kwam eindelijk het 

 oorlogsschip aansukkelen en daar den 31 en Augustus een Willem van de 

 Graaff het levenslicht aanschouwd had , bestond er voor de familie alle 

 reden van dankbaarheid, dat op het fregat van Zijne Majesteit niet de keuze 

 voor den overtocht was gevallen *). 



Het geslacht verdwijnt zoo allengs , dat nog herinneringen heeft van 

 zeereizen om de Kaap naar Oost-Indië. De lange duur, waarin men niets van 

 de achtergelatenen of de wachtenden hoorde, en de eigenaardige bezwaren, 

 aan den overtocht verbonden, maakten die reizen altijd tot eene zaak van 

 beteekenis; doch vooral in de eerste jaren van het herstel onzer onafhankelijk- 

 heid waren ze wezenlijk vol gevaar. De schippers schenen het reizen naar de 

 kolonie te hebben verleerd ; de schepen waren dikwerf slecht gebouwd , oud , 

 niet meer zeewaardig. De behagelijkheid aan boord, de voeding, de dranken 

 — niet te vergeten het water — lieten veel te wenschen over. Op de Cornelia 

 zien we den voorraad suiker en stroop midden onder weg reeds verteerd 2 ). 

 Aan thermometers deed men niet ; erger , sextanten miste men er , zoodat 

 soms geheel uit den koers werd geweken :J ) : was het wonder, dat men dikwerf 

 van schipbreuken hoorde? Zelfs waren destijds niet eens al onze oorlogs- 

 schepen van tijdmeters voorzien , en dan hoogstens nog slechts van één 4 ). 

 Ook liep men gevaar van afgeloopen te worden door bandieten ; in den 

 omtrek van straat Gibraltar moest men zich wapenen tegen de Algerijnen ; in 

 straat Soenda tegen de Maleische zeeschuimers 5 ). 



Zoowel over de reis als over zijne eerste indrukken te Batavia , laat Van 

 de Graaff zich op lezenswaardige wijze uit ,! ). De stad zelve noemt hij eene 

 ruïne 7 ), een woord, dat ook J. Olivier in zijne „Aanteekeningen op eene 

 reize door Oost-Indië", uit die dagen, gebruikt. „De menigte der ledigstaande 

 geslotene huizen", leest men er nog, „bevatten noodwendig eene soort van 

 mephi tische lucht , die , gepaard met de natuurlijke mias mata v an den Bata- 

 viaschen grond, en de uitwasemingen der stilstaande grachten, het verblijf in 

 de stad, op den langen duur, voor den Europeaan doodelijk maken" 8 ). 



«) B. bl. 9. — Deze zoon overleed reeds in 1823; verg. B. bl. 114, 207, 212. 

 2) B. bl. 3. 

 s ) B. bl. 1, 3. 



4 ) Schout-bij-nacbt H. Dyserinck in het Haagsche dagblad Het Vaderland van 29 en 30 Juli 

 1900 over de „Geschiedkundige tentoonstelling van het Nederlandsche Zeewesen^, speciaal „Van de 

 moeilijkheid in het vinden van de lengte op zee". 



5) B. bl. 1 en 6. 

 «) B. N os 1 en 2. 

 f) B. bl. 7. 



8 ) Cybele, bl. 5. De Schrijver herinnert er hier aan, dat in vroeger tijden, eer men nog zoovele 

 dwarsgrachten had gegraven, en dientengevolge er meer doorspoeling van de rivier bestond, 

 de stad niet zoo ongezond was. 



