§ 6. Ellende der uitgekomenen te Batavia. 17 



Van de ellende en de bekrompenheid aan boord, eindelijk weer op vasten § 6. 



bodem gekomen; genietende van eene door het heerlijke groen schijnende 

 zon ; open oog voor al het nieuwe , dat zich aan de zoovele maanden ger 

 bannenen opdeed; vervuld met de illusiën, die een nieuwe werkkring in 

 den regel wekt: aldus brengen de Nassau' s en de Cornelia's hare passagiers 

 aan wal .... En toch , voor hoevelen niet , begonnen nu eerst recht teleur- 

 stelling en zorg! 



Er is inderdaad destijds heel wat kommer doorgestaan. Deze menschen , 

 met gebroken fortuinen, met min gelukkige verledens, met ondermijnde ge- 

 stellen, met min of meer groote gezinnen, met betrekkelijk hooge leeftijden 

 als 'n Van Panhuys: „tusschen de 40 en 50 jaren" ; 'n Bousquet: „op mijn 

 ouden dag"; 'n Van de Graaff: „met een been in het graf" I ) ; zoodat er 

 waren, die al beroerten kregen, vóór ze nog voet aan land hadden gezet 2 ); 

 dan zonder geld in een zeer duur land , waar zij zich niet wisten te behelpen : 

 zij werden dikwerf door gebrek tot, wanhoop gebracht. 



Zij, die zich gehaast ; hadden , om er maar bij te zijn, zagen zich 

 reeds daardoor teleurgesteld, dat, ofschoon de Commissie- Generaal , Elout^ 

 Van , der Capellen en Buijskes, in April-Mei 1816 te Batavia was, aange- 

 komen, eerst den 19 en Augustus de .overgave van, Java (en .verder van 

 Makasser) plaats vond. , Vóór dien tijd kon er dus van plaatsingen in ;het 

 geheel géene quaestie zijn. En daarna . sleepte het nog met de Buitenbezitr 

 tingen , waarvoor toch ook een gedeelte der uitgekomenen bestemd was, 

 Bovendien, wat had men aan die totoks, die:men wegens leeftijd en verleden-, 

 niet in de aanvangsrangen kon plaatsen , en wien men , door hunne volslagen 

 onbekendheid met de toestanden en talen , evenmin eene zelfstandige betrekking 

 in de binnenlanden goedschiks kon toevertrouwen 3 )? Weldra zal een, gewezen 

 medepassagier van Van de Graaff , tengevolge van gemis aan beleid , met 

 zijn gezin vallen onder de wraakoefening eener verbitterde bevolking; 4 ). ;; . , 



De uitgezondenen moesten derhalve veel langer dan ze gedacht hadden,, 

 op wachtgeld loopen. Men had l e , 2 e , 3 e , 4 e , 5 e A- en 5 e B-klassen van ter 

 beschikking gestelde, ambtenaren, die van f 200, ,, 150, .100., 75 ,,, 50 en 40 

 maandelijksch non-activiteitstractement in aanmerking kwamen.; het was voor 

 velen, vooral indien ze gezinnen hadden, om van honger te ^sterven. De 

 Regeering trachtte zoo goed mogelijk nog aan woningen te helpen 5 ) en deed 

 haar best om ieder het zijne te geven. De tractementen mochten ook wellicht 

 onder normale, omstandigheden niet volstrekt onvoldoende heeten, maar 



') B. bl. 81, 93, 101. 



2 ) B. bl. 11. 



3 ) B. bl. 14. 

 *) B. bl. 15. 

 5 ) B. bl. 9. 



