20 § 8. Beoordeeling van den Raad van Financiën. 



daaraan uiting door de departementale organisatie, die met de overneming 

 van Java, gewettigd werd. In overeenstemming toch met het beginsel van 

 monopolie-handel, dat onder de Compagnie aan schier alle belangrijke regeerings- 

 maatregelen ten grondslag strekte , werd de landvoogd destijds in het algemeen 

 bestuur bijgestaan door een „directeur-generaal van den handel' 1 en „opper- 

 kooplieden 11 . Onder Daendels waren deze autoriteiten vervangen door een 

 „administrateur van den handel 11 en vier „administrateurs 1 '. Met het Britsche 

 tusschenbestuur kreeg eerst de departementale organisatie het karakter, dat 

 de bestuursdaden , onmiddellijk of middellijk , zich oplossen in de financiën , 

 door de schepping namelijk van een „accountant general 11 en twee „sub- 

 accountants" ; — een karakter, dat men een kwart eeuw zou behouden , en 

 dat door C. C. G. G. in de eerste plaats gehandhaafd werd. 



Het door den Koning in 1815 vastgesteld en hun medegegeven Regeerings- 

 Reglement bevatte namelijk in de artt. 31 en 32 bepalingen over de instelling 

 van een „Raad van Financiën", die bestaan zou uit een president en vier raden. 

 Ofschoon aan dat staatsstuk geene wettelijke kracht werd verleend, nam de 

 nieuwe Regeering toch deze instelling over, welke, reeds drie dagen vóór 

 de inbezitneming van Java , d. w. z. bij besluit van 16 Augustus 1816 , in het 

 leven werd geroepen. Het college was geheel uit oud-Indische ambtenaren 

 samengesteld , op één na , en dat was Van de Graaff ' ). Daar er gedurende 

 de Oommissie-Generaal geen Raad van Indië bestond, had alzoo onze corres- 

 pondent dadelijk het hoogste lot uit de Staatsloterij getrokken. De omstandig- 

 heden , waaronder de benoeming plaats vond , waren bovendien voor hem zeer 

 vleiend , in zoover dat N. Engelhard , die als commissaris ter overneming 

 van de Molukken bestemd was , hem eene resiclentsplaats aldaar had toege- 

 dacht; de Regeering vond evenwel Van de Graaff hiervoor te goed 2 ). 



Slechts 'n tweetal maanden verliep er , of er hadden in het, jonge college 

 belangrijke wijzigingen plaats , en wel in opvolging van de bepalingen der 

 instructie, volgens welke er 6 en niet 4 raden moesten zijn, gelijk oorspron- 

 kelijk benoemd waren, zoomede dat de leden geen handel mochten drijven 3 ). 



Van de Graaff is slechts één bewondering over deze optimmering van 

 het koloniale staatsgebouw. Hij teekent dien Raad van Financiën, als het 

 lichaam, „waarop aller oogen gevestigd zijn", als „het bolwerk van de 

 Indische huishouding 11 , als „het steunpunt van den Gouverneur-Generaal 11 , 

 waarvan „de redding van Indië afhangt 11 , dat „gehaat, benijd en gelasterd 

 wordt 11 4 ). Belasterd? Maar de brieven zelven wijzen slag op slag uit, hoe 

 allerellendigst het College aan zijne inderdaad gewichtige bestemming voldeed. 



i) B. bl. 9. 



'-') B. bl. 14—15. 



3) B. bl. 11. 



4 ) B. bl. 11, 87. 



