22 § § 11 en 12. De Adviseerende Commissie en t het Landelijk stelsel. 



oordeelde over hem, niet slechts Van de Graaff, die ook wel wist wat 

 eigenzinnigheid was, maar een Bousquet, een Elout zelfs, die hem nader 

 leerde kennen ! ); zoo ook stelt N. Engelhard, anders, en om goede redenen, 

 geen vriend van Van de Graaff, dezen toch in een gunstig licht tegenover 

 inspecteur Lawick, „als zich in de meeste zijner handelingen inconsequent 

 gedragen hebbende", „indien hij zich slechts verdienstelijk daardoor maken 

 kon bij het Gouvernement' 12 ); zoo bericht vele jaren later nog de zacht 

 oordeelende generaal De Kock aan Van Nes, resident van Djocdjo, dd. 

 18 Maart 1829: „Ik heb Lawick volstrekt niet meer geschreven, hij zit er in, 

 zoo ik hoor, en heeft aan Serrière gevraagd, om van brieven gebruik te 

 mogen maken. Ongelukkige menschen , die , omdat zij eigen waardigheid ver- 

 zaken, van lager tot lager moeten komen." En dd. 25 April d. a. v. : „De 

 kolonel Nahuijs is de groote advocaat van Serrière en Sieburgh van Lawick ; 

 de laatste is in mijn oog allerschuldigst en had hij karakter getoond, dan 

 zouden anderen hem over het gebeurde niet behoeven te verachten ; dan hij heeft 

 zooveel laagheid aan den dag gelegd , dat het schande is ; hetgeen mij het 

 liefst zal wezen, is niet meer met die gedienstige Heeren te doen te hebben; 

 ik haat al wat naar intrige zweemt en mogt ik immer in hooger betrekking 

 komen, zal ik intrige, vleijerij en al wat zoo al bij de haute police behoort, 

 trachten te weren." 

 § 11. Dezelfde verordening van 1816, die den Raad van Financiën had ge- 



wettigd, riep „eene tijdelijke commissie" in het leven, „onder de benaming 

 van adviseerende commissie". Volgens Van de Graaff waren C. C. G. G. hiertoe 

 gekomen om zich volkomen te dekken ; hij is andermaal verrukt over zulk 

 eene „meesterlijke politiek". Samengesteld „uit de heterogeenste wezens, die 

 men zich bij elkander kan verbeelden", werd zij , bij gemis van een Raad 

 van Indië, geroepen om alle stukken van den Raad van Financiën zoo 

 mogelijk beter wetend af te breken; maar de Regeering was wijs genoeg om 

 althans te begrijpen, wat aan departementschefs in deze toekomt, hetgeen 

 Van de Graaff met onverholen voldoening vervulde 3 ). Van het meesterstuk 

 hadden trouwens C. C. G. G. zelven spoedig genoeg ; na verschillende personeele 

 afbrokkelingen, ging het college reeds in het volgende jaar te gronde! 

 § 12. Eene der gewichtigste administratieve zaken, waarin het gemoeid is 



geworden, was de quaestie over het landelijk stelsel. Geen ernstig man kon 

 zich destijds meer met vrucht op maatschappelijk gebied bewegen, wanneer 

 hij het niet omvatte in een „stelsel"; en als men het sociale lot der menschen 

 behandelde dan deelden de lessen der „staathuishoudkunde" de beste troeven i 

 uit. Ook naar Indië hadden de heeren dit overgeplant. Men heeft slechts de 



') B. bl. 17, 48, 63, 130, 187, 188. 



2 ) Uit de in § 46 sub a vernielde memorie dd. 20 Augustus 1822. 



») B. bl. 11—12. 



