15. MüNTINGHE VOORBIJGEGAAN. GEDECOREERD EN ZIJNE REIS NAAR NEDERLAND. 31 



naar Bali , Boni en ... . Atjeh ons heeft kunnen leeren , de hoofdzaak is altijd 

 de leiding der operatiën na de landing. 'Or, la préparation, la conduite 1 

 daarvan, zeide een der Fransche maarschalken onder het Tweede Keizerrijk, 

 'doivent être confiées a celui qui sait Ie mieux remuer , concentrer sur Ie point 

 décisif de massa der expeditionaire strijdkrachten , die voor het gros uit 

 troepen van de landmacht (hoofdzakelijk infanterie) bestaat. 'Le commandement 

 en chef' had — zooals terecht in 1821 is geschied — behooren te zijn 'réserve 

 a, un général d'infanterie' of, volgens een anderen Franschen maarschalk , aan 

 'un chef de troupes' , maar niet aan een zeeofficier , die wel goed met schepen 

 kan manoeuvreeren, doch overigens geacht wordt 'inexpert a manier des 

 hommes' volgens logortactiek en strategie." — 



Schout-bij-Nacht Wolterbeek, in de teleurstelling over den afloop van den § 15. 

 tocht naar Palembang, aan mede-commissaris Muntinghe de schuld gevende, 

 had o. a. den Gouv.-Gren. er tegen gewaarschuwd , om Muntinghe bij eene 

 tweede expeditie op nieuw als commissaris derwaarts te zenden *). Inderdaad 

 ging met de expeditie onder generaal De Kock het raadslid niet mede. — 

 Resident Tobias verklaarde liever dood te willen zijn dan zulk eene passeering 

 te verdragen 2 ); nu, Tobias zou nog zelf ruim gelegenheid hebben om te 

 ondervinden, dat men tegen een stootje bestand moest zijn; doch ook dan 

 schrijft hij , liefst met drie uitroepingsteekens : „Alles wenkt mij tot vertrekken 

 of sterven" 3 ). Daar Tobias het toen voor het kiezen had, ging hij prozaïsch 

 weg. Dat was een andere geest of maatschappij, dan toen men het met de 

 René's er des noods aan wilde geven , indien men niet de koninginne van 

 zijn hart kon krijgen of zich niet den gelauwerden kunstenaar zag 4 ); 'n Van 

 Sevenhoven drukte het ook flinkweg uit: zijne hoogste illusie, „het toppunt 

 zijner wenschen", was te Batavia in den Raad van Indië te zitten 5 ). Muntinghe 

 was even practisch ; kon hij ook niet hooger rijzen , het ziekworden was altijd 

 bij de hand en aldus zeilde hij den 29 en December 1822 naar Nederland wegens 

 gezondheidsredenen. De Gouv.-Gren. , duitje bij duitje leggende , betuigde innig 

 leedwezen, dat aldus de omstandigheden het raadslid verplichtten zijn hoog 

 ambt tijdelijk neder te leggen 6 ). 



In Nederland aangekomen, vond hij er eene verrassing. Wegens de 



') Palembang bl. 643; ov. 313. 



"-) Palembang bl. 624; ov. 316. 



s ) B. bl. 231. 



*) René personificerer en Slaegt, som sagde til sig selv: för mit 25 de Aar vil jeg vaere 

 i Besiddelse af denne Pige , vaere en stor Digter , en stor Kunstner eller döe. Den naeste Slaegt 

 er den i hvilken Saetningen lijder: för mit 25 de Aar vil jeg have et embede, för mit 30 te Aar 

 vil jeg vaere Minister." Bl. 70 Gr. Brandes' „Hovedströmninger i det 19 de Aarhundredes Litte- 

 ratur: Emigrantlitteraturen" (1872). 



s ) B. bl. 277. 



6 ) I. G. bl. 142 en B. bl. 207. 



