§ 17. Elout door Van de Graaff bewonderd, maar later veroordeeld. 37 



vele opzichten modellen van groote waarde ; en te hooger moet men deze 

 werkzaamheid aanslaan , omdat de Indische administratie in gruwelijke wanorde 

 verkeerde, terwijl de Regeering niet dan over zeer gebrekkige middelen 

 beschikte, om in den chaos orde en regelmaat te brengen t ). De man van 

 beteekenis, onder de Commissie-Generaal, was, niet de Algemeene Secretaris, 

 ook niet Muntinghe, maar de weldra opkomende Van de Graaff. De groote 

 reis, die de Commissie over Java maakte, opent diens voorspoedige loopbaan 2 ); 

 Muntinghe gaat niet mee om den weg te wijzen, maar Van de Graaff zal met 

 den president der Rekenkamer, den heer Bauer, van de partij zijn. In de nieuw- 

 heid van dat inspecteeren , ziet Van de Graaff zich reeds met hem als vogel- 

 verschrikkers over Java zwermen 3 ). Op dien tocht maakt Van de Graaff der- 

 mate een uitstekenden indruk , dat hij zich bij de terugkomst bevorderd ziet 

 tot Adjunct-Inspecteur-Generaal 4 ). Compliment tegenover compliment, is de 

 benoemde wederkeerig uitbundig in zijn lof over de Commissarissen. Deze 

 menschen, schrijft hij, zijn niet meer naar waarde te beloonen; onbegrijpelijk 

 is het, clat ze er het loodje niet bij hebben neergelegd; het land was ramp- 

 zalig, maar zij hebben het gered; de beste staatslieden in Europa zouden het 

 der Commissie niet kunnen verbeteren. 



Dat was vóór de reis 5 ). En als dan de eerste trap tot Van de Graaff's 

 fortuin gemaakt is , dat wil zeggen bij de terugkomst , dan ziet hij , en 

 ook jaren daarna, vol bewondering op de werken der Commissie terug, waar- 

 voor Nederland haar nooit genoeg dankbaar kan zijn, want de zichtbare voor- 

 spoed der Kolonie is haar werk 6 ). Nog in 1821 luidt het, speciaal Elout ten 

 lof, dat het Nederlandsche volk nooit diens verdiensten omtrent Indië mag 

 vergeten, dat het hem „nooit genoeg dankbaar kan zijn" 7 ); en in 1822, dat 

 zijne instellingen, bij een ieder, die de wezenlijke belangen des lands kent, 

 nog lang in hoog e waarde zullen blijven 8 ). 



Heeft Van de Graaff tevens de hoop uitgedrukt , dat de Koning 

 zulke groote verdiensten evenmin zal vergeten 9 ), ook aan dien wensch wordt 

 gevolg gegeven , daar Elout in 1824 als minister van Koloniën optreedt , na 

 eerst met de portefeuille van Financiën belast te zijn geweest. Doch het ver- 

 loop der zaak is nu eene geheel andere dan de schrijver van 1822 en vroeger 



•) B. bl. 14, 88. 



2 ) B. bl. 17. In de tweede alinea van brief N° 3 aldaar wordt verwezen naar bl. 17: dit moet 

 zijn bl. 16. 



3 ) B. bl. 16. 



4 ) B. bl. 17. 



5 ) B. bl. 14. 



6 ) B. bl. 88, 114, 164. 



7) B. bl. 164. 

 s ) B. bl. 191 



9 ) B. bl. 114, 164. 



