§ 19. Comm.-Gen. Buijskes beoordeeld door Van de Graaff. 41 



En toch bij al dien zoo spontaan ternedergestelden lof, ontbreekt iets, 

 en dat is juist wegens de spontaneïteit kenschetsend: nooit leest men een 

 woord van waardeering over den krachtig en , zelf regeer enden bestuursman. Ja, 

 Van de Graaff zegt het wel, dat de heer Van der Capellen zoo bijzonder 

 ijverig is — de vlijtigste der ambtenaren! — ook lezen we eene maal, dat de 

 Gouv. Gen. wel zorgt alleen meester te blijven; maar met het eene is de 

 staatsman in zijne talenten niet voldoende geteekend; en het andere vindt 

 men te midden van een betoog, waarin de schrijver zelf bericht, een man 

 van invloed bij den Landvoogd te zijn geworden 1 ). Daarentegen is er ook 

 een correspondent, die in humeur een woord laat ontvallen, dat eerlang 

 evenzeer Du Bus over diens voorganger aan Van de Graaff zou toevoegen, 

 namelijk : dat die liet laatste bij den Gouv. -Gen, het woord had, zijn zin zag 

 doorgedreven 2 ) ; en Bousquet, die dit zegt, is niet in de verbittering, die 

 eenige jaren later uitbreekt, doch nog in den goeden tijd, in 1821. „Ik zie 

 daarenboven", lezen we toen reeds, „ook weder bij deze gelegenheid be- 

 vestigd, hetgeen ik reeds lang soupconneer, dat is, dat onze edele Vriend, 

 met alle zijne uitnemende hoedanigheden, geen eigen gevoelen heeft, en _dat_^ 

 degeen, die het laatste spreek t, altijd gelijk bij hem heeft. 1 ' 



Overigens stelle men den invloed van Van de Graaff op den gang- 

 der regeering niet hooger dan voor de nagedachtenis van beide mannen billijk 

 moet geacht worden. Men zou zeer zeker Van der Capellen onrecht doen 

 door hem als aan een leiband loopende te beschouwen; daarvoor was hij 

 gansch niet de man ; zijn eervol , schoon verleden , bevorens naar Indië werd 

 gegaan, had het voldoende getoond. Doch deze beide personen waren zóó 

 zeer tot elkander genaderd , deelden zóó zeer in groote zaken dezelfde gevoe- 

 lens , dat het advies van den eenen slechts eene afspiegeling werd van de 

 gedachte des anderen ; dat evenzeer Van der Capellen richtte Van de Graaff , 

 als Van de Graaff den Landvoogd. Er is m. i. geen twijfel aan , dat bijvoor- 

 beeld in de Landverhuurquaestie de ondergeschikte slechts oordeelde naar den 

 geest van den Landvoogd , al wil men dan ook aannemen , dat Van de Graaff 

 zeer zeker daaraan eene andere richting had kunnen geven ; en in de weigering 

 der koffielevering aan de Handelmaatschappij was zóó zeer Van der Capellen 

 de doordrijvende autoriteit, dat toen de stem van Van de Graaff in den 

 Raad van Indië onvoldoende voor eene meerderheid was, door de afwezigheid 

 van het lid D'Ozy , de vergadering opnieuw ten huize van dien afwezige werd 

 belegd, om de gewenschte meerderheid te krijgen 3 )! 



Elout, Van der Capellen — Buijskes. Reeds volgens de geschiedenis is § 11), 

 deze overgang in mindere waardeering der leden van de Commissie-Generaal 



') B. bl. 91, 92. 



2 ) B. bl. 167, 293. 



3 ) Bijdr. E. bl. 68 vv. 



