§ 20. Opstand in de molukken in 1817. 43 



Van Middelkoop was bestemd voor gouverneur, Engelhard had het vooruit- 

 zicht op eene plaats in den eerlang te wettigen Raad van Indië. Slechts 

 teleurstelling zou het einde zijn. 



Den 5 ea Februari 1817 vertrokken de heeren ; ze kwamen den 8 Ö11 Maart te Am- 

 bo'ma en namen dd. 24 Maart en 2 April de eilanden van de Engelschen over '). 



De terugkeer tot het Nederlandsen gezag heeft, naar het schijnt, bij de 

 ingezetenen tot ongenoegen aanleiding gegeven , dat voor een deel moet 

 Worden toegeschreven aan het Britsch plaatselijk bestuur, hetwelk zijn best 

 deed om de nieuwe regeering in hatelijk daglicht te stellen. Hoe ook, reeds 

 dd. 18 April 1817 rapporteerden Commissarissen aan de Regeering, behalve 

 over gemis aan zout, koffie enz. voor de militaire bezetting, over heerschende 

 ontevredenheid en in Mei d. a. v. kwam het tot eene uitbarsting. Bij schrijven 

 dd. 2 Juni moesten ze namelijk naar Batavia berichten : 



Dat er eenige onlusten waren ontstaan onder de volkeren van Saparoea, 

 zonder dat de ware oorzaak daarvan bekend was , en welke op den 16 eu Mei 11. 

 ter hunner kennis waren gekomen, waarbij de Sriba bericht gaf, dat de 

 Resident van gemeld eiland in eene negorij was ingesloten en zijn broeder en 

 huisvrouw om assistentie verzochten; 



dat zij daarop dadelijk een detachement van 250 militairen en zeevarenden 

 onder commando van den majoor van de genie Beetjes derwaarts hadden 

 gezonden en bevelen gegeven om de corvet de Iris mede daarheen te doen 

 zeilen, hetwelk niet vóór den 21 en Mei had kunnen geschieden; 



dat deze bodem nauwelijks halverwege de baai was ingezeild, toen de 

 tijding werd ontvangen, dat het detachement onder majoor Beetjes te 

 Saparoea geheel was verslagen , en het grootste deel der manschappen het 

 leven had verloren 2 ) ; 



dat daarop de Iris was teruggeroepen om de komst van het fregat de 

 Maria van üeigersbergen , dat naar Temate was gezonden, af te wachten, 

 doch dat men intusschen den kapitein van het ingehuurde schip de Zwaluiv 

 had verzocht ter reede van Haroeko te blijven om die te dekken ; 



dat voorts bericht ingekomen zijnde van onlusten, die op Haroeko waren 

 uitgebarsten, andermaal de Iris bevel had gekregen om naar die plaats te 

 stevenen ; 



dat de muitelingen van Saparoea , vereenigd met die van Haroeko , ten 

 getale van 600 man , vervolgens een storm op het fort aldaar hadden gewaagd , 



het besluit; in de Elout-verz. van 's Rijksarchief — stukken overigens, jammerlijk slecht over- 

 geschreven — vond ik 31 Januari 1817. Zie ook den datum in R. bl. 14 noot 2. In volgende 

 noten zal ik opmerken, dat Hoek ook ten opzichte van andere data over de Molukken- 

 geschiedenis zich wellicht vergist heeft. 



!) Zie de verdragen bij Hoek's Herstel, bl. XLI en XLIII. 



3 ) B. bl. 15—16. 



