60 § 23. Van de Graaff' s vrees voor reactie bij Van der Capellen's heengaan. 



en vooral , dat het iemand van kennis en doorzigt zij , die tevens eerlijkheid 

 genoeg bezit om zijn vaderland getrouw te dienen." Wat dan ook vroeger ge- 

 schreven mocht zijn over het verkeerde om Indische landsdienaren tot land- 

 voogd te benoemen, nu heette het bij Van de Graaff: Jammer, doodjammer 

 voor Indië's toekomst, dat vriend De Kook, „een weldenkend, braaf man, die 

 geacht en bemind is", er niet voor was aangewezen, daar deze „een der braafste, 

 beste regenten zoude zijn geweest", „vol eer en braafheid, een uitnemend 

 regent", maar dien men bij den Koning in een „verkeerd en onverdiend dag- 

 licht had geplaatst" 1 ). Behoorde daartoe ook, dat de Generaal, evenzeer als 

 Van der Capellen , onder Van de Graaff's invloed was gekomen ? hij , die , schoon 

 met hooge aspiratiën naar den onderkoninklijken zetel 2 ), van zichzelf nederig 

 genoeg getuigde, niet slechts geene eigen denkbeelden te hebben of bij geuite mee- 

 ningen te blijven, maar die ook „op verstand en kennis geene aanspraak maakte" 3 ) ! 

 En waarom oordeelde Van de Graaff het zoo noodig, dat tijdig een 

 landvoogd van moraliteit uit Nederland zou komen ? — In geen land ter wereld, 

 luidde het antwoord, oefende de opperste machthebber zulk een invloed uit, 

 hetzij ten goede, hetzij ten kwade, als in Indië, waar het gros der ambte- 

 naren geene beginselen had. Hij wilde geene voorbeelden van die beginsel- 

 loosheid noemen, want dat ware hatelijk, maar als een paal boven water 

 stond het, dat het zóó was 4 ). Hoogst ongunstig inderdaad dacht Van de 

 Graaff over 's lands dienaren of gewezen dieuaren in Indië , „waar de ge- 

 lukkige misdaad, met opgeheven hoofde, rijkdom en eer ten toon spreidt" 5 ); 

 de eerlijkheid, de goede trouw bestonden toch slechts bij uitzondering, en 

 daarom vinden we er telkens gewag van gemaakt. Zoo van Van der Capellen's 

 en Elout's eerlijkheid en goede trouw. Zoo van Van de Graaff's drie inspec- 

 teurs: toonbeelden van eerlijke menschen, onderstreept de Briefschrijver, en, 

 voegt hij er waarlijk aan toe: „dit laatste is in dit land zeldzaam aan te 

 treffen, en ik zoude, indien ik een van deze drie menschen moest missen, in 

 de daad verlegen zijn om den vierden te vinden". Zoo van Goldman, wel 

 iemand uit de oude doos, ook zonder eigen meening, maar „een dier zeld- 

 zame wezens in Oost-Indië, een beproefd eerlijk man", „eerlijk en getrouw". 

 Zoo van Cornets de Groot's „eerlijkheid", waarvan men verzekerd kon zijn; 

 had men maar , luidde de verzuchting , in alle gewesten zulke menschen ! Zoo 

 van D'Ozy: „een eerlijk man", waarvoor Van de Graaff overigens wel geene 

 sympathie had als minder ijverig; maar toen ze beiden in ongenade waren 

 gevallen, gevoelde hij zich tot hem aangetrokken, en leerde hij hem „in den 



i) B. bl. 215, 294, 297. 



2 ) Verg. bl. 22 biervóór in § 10. 



3) Louw dl. II bl. 97. 

 *) B. bl. 97. 



ft ) B. bl. 99. 



