§ 28. BOUSQUET EN VaN DE GRAAFF OVER COMPTABILITEIT. 71 



En een ander uit Batavia: „Elke volzin, van hetgeen ik de vrijheid neem 

 UEdG. te schrijven , doet al meer en meer zien , hoezeer UEdG. hier en op 

 geheel Java gemist wordt, en was niet het belang der gezondheid van UEdG. 

 zoo naauw met de reis naar de Molukken verbonden , dan zoude ik mij van 

 ganscher harte over deze onderneming bedroeven. De herstelling van die 

 gezondheid is dan ook de eenigste , maar volledigste compensatie , welke zoo 

 vele menschen voor zoo vele wanorden en onaangenaamheden kunnen hopen.'" — 

 Van de Graaff terugkomende , vindt het inderdaad geheel , zooals men het 

 hem schrijft; maar hij herstelt de orde, en temt de kwalijkgezinden. i ) 



De Landvoogd, steeds er op zinnende om diens rechterhand wel te doen 2 ), 

 vindt eene schoone gelegenheid bij het overlijden van het lid in den Raad 

 van Indië Van Braam , een man , die tot de partij der oudgasten gerekend 

 werd en alzoo zonder bijzonder ceremonieel door de vrienden wordt uitgeluid 3 ). 

 Maar dan de betuigingen van vreugde, wanneer de Landvoogd als „weldoend 

 genie' 1 van den hooge nederdaalt, om Van de Graaff tot raad van Indië te 

 doen benoemen! Het genoegen heet onbeschrijfelijk , uitbundig. Tranen van 

 vreugde werden gestort; de Hemel werd op het vurigste gedankt voor het openen 

 van dezen dageraad, „welke ons van uit den nacht van rampen, die sedert 

 rnim een jaar over het bestuur schijnt te zweven, in een helderen dag van 

 voorspoed en geluk zal doen overgaan' 1 . Wèl had Bousquet recht te schrijven , 

 dat zulk eene blijdschap, waaraan hij zichzelf evenzeer overgaf, „aan het 

 kinderlijke grensde 11 4 ). 



Het zou misschien Van de Graaff ten goede zijn gekomen, indien de § 28. 

 vereering voor hem niet zoo ten eenenmale van critisch inzicht ontbloot ware 

 geweest ; met zoovele spontaan opwellende lofuitingen , hem rechtstreeks toe- 

 gebracht, vermeerderd natuurlijk met de vleitaal van hen, die geneigd zijn 

 iedere opkomende zon te bewierooken, wordt men allicht tot zijn eigen 

 ongeluk verblind. Eene aanwijzing hiervoor vinden we in door de Brieven 

 weergegeven opvattingen omtrent begrooting , boekhouding, comptabiliteit. Aan- 

 gezien deze onderwerpen ook tot Van de Graaff's bemoeiingen behoorden , 

 en Bousquet er rechtstreeks in betrokken was , vindt men hierover bijzonder 

 veel lezenswaard in de mededeelingen van dezen. Het trekt dan de aandacht , 

 dat hier en daar de denkbeelden volkomen juist moeten geacht worden ; doch 

 tegenover Van de Graaff , die het wel beter zal weten , worden ze slechts 

 zwak geuit, met weinig kracht gehandhaafd, of wel geheel prijsgegeven. 

 Overigens is het vooral uit deze correspondentie, dat we de grenzenlooze 

 verwarring in de administratie leeren kennen en op de hoogte komen van 



J ) B. bl. 102, 111, 173. 



2 ) B. bl. 165. 



3 ) B. bl. 110, 111, 113, 117. 

 *) B. bl. 112, 117, 118, 



