72 § 29. Het werk der begrooting voor 1817. 



allerlei wanbegrippen , die Bousquet soms op geestige wijze aan den kaak 

 stelt, als Pekalongan's resident, die, uit 'sLands kas betaalt, maar niet ver- 

 antwoordt, en nochtans het tekort niet in zijne verantwoording wil opnemen, 

 omdat dit eene erkenning zou zijn, dat er werkelijk een tekort was! ') 



Ter verzachting van het oordeel over de verwarde toestanden, denke 

 men er aan, dat ook in Europa, althans op het vaste land, de Staatscompta- 

 biliteit nog weinig ontwikkeld was; en hoe knap de heeren Elout en Van 

 der Capellen ook waren, de uitstekendheid, het geniale , ontbrak dan toch , om 

 de aldus in Indië bestaande leemten door afdoende voorschriften te verhelpen. 



Bij art. 20 van de dd. 20 September 1816 vastgestelde instructie voor 

 den Raad van Financiën was aan dat college opgedragen om zoo spoedig 

 mogelijk eene begrooting samen te stellen; op welke wijze dit echter diende 

 te geschieden , welke beginselen men daarbij behoorde in acht te nemen , liet 

 men in het midden. Verder werd bij besluit van 30 Juli 1817 N° 15 de vorm 

 bepaald , volgens welken de Staatsboeken moesten ingericht worden ; maar ook 

 deze regelen bleken gebrekkig 2 ). 



Van de G-raaff's bewering, dat men van begrootingen in Indië „nimmer 

 iets geweten of gehoord heeft 1 ' 3 ), en dat het dientengevolge vanzelf sprak , dat 

 het werk moeielijk ging, moge op zichzelf zijn waar geweest; daardoor wordt, 

 dunkt mij, vooral slechts verklaard het bezwarende tot het bijeenbrengen der 

 gegevens. Het technische van den arbeid , hoe zulk een stuk er behoorde uit te 

 zien , en verder te worden beheerd , wilde het niet al zijne waarde verliezen , dat 

 is door Bousquet zeker zeer wel begrepen , doch niet door de leidende mannen , 

 ook zelfs niet ten volle door Van de Graapf, terwijl gene altijd gaarne, te 

 gaarne, bereid was, zijn inzicht aan het wijzer oordeel van den vriend ten 

 offer te brengen. Hadden de regeering en de invloedrijke machten bestaan 

 uit mannen, die in dit opzicht ten volle wisten, wat ze moesten doen, dan 

 zouden de plaatselijke administratiën en de boekhouding zich allengs daarin 

 minder vreemd hebben gevoeld. Ook toch in den CompagmVs tijd moesten 

 de gewestelijke besturen rekening houden met z.g. memoriëJi van menage, min 

 . of meer uitgewerkte stukken , die , wellicht hoe gebrekkig oök , dan toch de 

 erkentenis bevatten, dat zonder fmancieele bescheiden als grondslag van 

 beheer, het geheele beheer met volslagen wanorde bedreigd wordt 4 ). 

 § 29. 0. C. Gr. Gr. , inzonderheid Elout, toornden tegen de administratie, die zoo 



6 ) B. bl. 126. Die geheele brief N° 69 is bijzonder vermakelijk. 



') Zoowel in Hoek's Herstel, als in Boosqdet's brief N° 11 (bl. 80), wordt deze datum opge- 

 geven. Daarentegen staat in Bijdrage E. bl. 28 de datum van 30 Juni 1817 N° 3. 



2 ) B. bl. 16. 



s ) Verg. bl. 9, Ootober-aflevering 1900 van de Vragen des T-ijds mijner „Gewestelijke decentra- 

 lisatie in Ned. Indië". — Men zie ook over boekhouding en begrooting mijne „Proeve eener ge- 

 schiedkundige schets over het staatsrekeningswezen van Ned. Indië" in het T. v. N. I. jaargang 1876, 

 afleveringen Juni en Juli. 



