§ 29. Onvolmaaktheid van de begrooting voor 1817. 73 



gebrekkig aan de eenheid der Comptabiliteit voldeed; maar zijzelven misten 

 het inzicht, om er de noodige leiding aan te geven. „Wilt gij gelooven 11 , 

 schreef Eloüt dd. 4 Juli 1817 naar Holland , aan den departementschef Goldberg , 

 „dat met alle moeiten, knorren, enz., wij nog geen geregeld budget hebben 

 kunnen krijgen !" Slechts een paar maanden later, namelijk dd. 15 October 

 1817 , doet zich Van der Capellen , naar aanleiding van de begrooting van 1817, 

 over hetzelfde onderwerp ook in een brief aan Goldberg hooren, doch — 

 wellicht kenschetsend voor de karakters ! — waar Elout de handen in elkaar 

 schijnt te slaan over zooveel stomheid, erkent Van der Capellen, dat het 

 werk zijne eigenaardige bezwaren heeft. „Ik ben zeer verlangend" 1 , schrijft 

 hij namelijk, UHEdG. de ware begrooting van inkomsten en uitgaven te 

 kunnen zenden. De vervaardiging derzelve is ten uiterste moejjelijk , daar alles 

 van nieuws af moet opgezet worden. Ik vlei mij echter, dat wij spoedig 

 daarmede gereed zullen zijn voor het loopende jaar; en dan zal die voor 1818 

 gemakkelijker zijn. Evenwel zal altoos door de natuur der meeste inkomsten 

 zeer veel onzekerheid daarin blijven 1 '. •) 



Het knorren van den eenen commissaris zou echter niet helpen voor het 

 verwezenlijken van de illusie des anderen. Ziehier wat gebeurde 2 ). 



De Raad van Financiën had achtereenvolgens ontvangen de begrootingen 

 over 1817 van de residenten van Java, van de Molukhen , Bandjermasin , 

 Makasser , Banka , Palembang , van onze handelsbetrekkingen op Japan en verder 

 militaire begrootingen. — Van de Graapp, die, naar men uit de Brieven zal 

 zien, zich steeds over surmenage beklaagt , doch ondertusschen zelf daartoe 

 meewerkte, had ook de naziening dezer stukken, zoomede de samenstelling 

 eener begrooting voor geheel Java en die eener generale begrooting voor Ned.- 

 Indiê, als lid van den Raad van Financiën, tot zich genomen. „Het werk 11 , 

 bericht hij , „dat ik mij hierdoor op den hals gehaald heb , is onbeschrijfelijk , 

 en ik kan het aan niemand anders opdragen. Gelukkig blijf ik gezond ; anders 

 zoude het mij onmogelijk vallen, in dit land zoo onophoudelijk als een slaaf 

 te werken 11 3 ). Zoo luidt het in Januari 1818. Juist twee jaar later, verklaart 

 hij zich nog eens „een slaaf van zijn post 11 , nu omdat de Briefschrijver den 

 heer Van der Capellen zoo lief heeft 4 ) ; en door dezelfde oorzaak noemt 

 hij zich ten einde toe een slaaf ', in weerwil van zijne „volle overtuiging 11 , dat 

 deze slavernij slechts op zijn ongeluk zal uitloopen 5 ) ? 



De bijdragen tot de samenstelling der begrooting van 1817 waren intus- 

 schen zóó onvolmaakt , dat ten slotte de Raad van Financiën er zich toe 



') V. D's Nederlandsen gezag bl. 186 en 205. 

 2 ) De stukken in de Elout-verz. 

 s ) B. bl. 20. 

 4 ) B. bl. 92. 

 s ) B. bl. 248. 



