80 § 32. BoUSQUEt's JUISTE COMPTABILITEITSBEGRIPPEN EN VREES VOOR TEKORTEN. 



En hoe? Met een voordeelig saldo van bijna f4 millioen : vermoedelijk de bron 

 van vreugde bij den Landvoogd en bij Van de Gtra.aff; doch het dienstjaar 

 zelf gaf een tekort van .... f 2^ millioen 1 ). 



Terwijl men zich in 1819 onledig hield met de begrooting van dat jaar , moest 

 er tevens gewerkt worden aan die voor 1820. Bousquet prikkelt Van de G-raaff 

 om toch van de gunstige stemming des Landvoogds gebruik te maken, door 

 dezen aan te zetten, de residenten, „de wederspannigen 1 ' , te doen gevoelen, 

 dat het niet langer gekheid zal zijn; en hij dringt er verder op aan, dat ook 

 Van de G-raaff zelf dit aan de bestuurshoofden zal kenbaar maken 2 ). 

 Nochtans , door welke oorzaken ook , het werk was op nieuw , en nu mede in 

 het oog van den Landvoogd, bovenmatig gebrekkig. De ramingen bleken mede 

 alweer aanzienlijk van de uitkomst te verschillen , daar het geraamde voordeelig 

 saldo van ruim 8 ton zich in een nadeelig saldo van 1| milloen omzette :! ). 



Zoo ging het evenzeer met volgende begrootingen ; zoo ging het tevens met 

 de boekhouding , die onder het bestuur van den heer Van der Oapellen nooit 

 op orde kwam. Doch altijd vervuld met illusiën, die zich nooit zouden verwe- 

 zenlijken, schreef Van de G-raaff in den aanvang van 1820 naar Holland: 

 „Het stelsel van begrooting is, met oneindig veel moeite, bijkans tot stand 

 gebragt. De boeken van Indië zullen binnen kort voltooid zijn, en niet, zoo 

 als weleer en onder de Engelsche regeering zelfs , onwaarachtige uitkomsten 

 opleveren , maar de eenvoudige , striktste waarheid behelzen en den waren 

 stand van zaken aantoonen , op eene wijze , zoo goed in Holland als hier in 

 Indië verstaanbaar" 4 ). 

 § 32. Bousquet is er blijkbaar de man niet naar geweest om met zijne in 



menig opzicht helderder denkbeelden , invloed op den gang van zaken voldoende 

 uit te oefenen; maar al te zeer is hij geneigd, zijn eigen weten voor ander 

 oordeel, speciaal voor dat van Van de Graaff, prijs te geven. Een sprekend 

 voorbeeld vindt men er van in die gewichtige quaestie betrekkelijk de wijze, 

 waarop de algemeene begrooting moest samengesteld worden. De grond- 

 gedachte is daarbij geweest, dat men geivestelijke begrootingen behoorde te 

 hebben, waaruit men de algemeene opmaakte, en dat men evenzeer de boek- 

 houding gewestelijk hield. Zulk een idee noemt hij , en terecht , monsterachtig , 

 doch als Van de Graaff dit wederlegt heet het dadelijk in Bousquet's 

 antwoord, dat hij (Bousquet) misschien de eenheid te ver dreef; dat 

 hij weliswaar nochthans niets van die residentie- ge wijze boekhouding be- 

 greep, doch dat dit wellicht kwam van zijn gemis aan „plaatselijke onder- 

 dervindingen", verklarende hij zich „gaarne ,, te onderwerpen aan een daarop 



') Louw II bl. 590 en 592; B. bl. 52. 



2 ) H. bl. 52 en 55. 



») Louw II bl. 593—594. 



4 ) B. bl. 89. 



