84 § 33. Bousquet's ergernis over de wanorde der gewestelijke comptabiliteit. 



"Wel, ik zie Bousquet's „ronde kale knikker" ] ) mij nog eens hartelijk 

 toelachen ; doch overigens was die reis voor hem slechts eene bron van ergernis 

 door het wanbeleid van hoofddirecteur Goldman en door de ongeloofelij ke 

 stomheid der gewestelijke ambtenaren. Hij, die van zich verklaarde, van door 

 ijver verteerd te worden 2 ), ontdekte overal, waar hij zich vertoonde, de meest 

 onvergeefelijke „slordigheid en onverschilligheid 11 3 ) , „verwarde en losbandige 

 comptabiliteit" 4 ), terwijl hij de overtuiging met zich nam, dat als men niet 

 voor hardhandige maatregelen zorg droeg en er geene menschen gezonden 

 bleven, „die even als de apostelen, van bourgade tot bourgade, de kennis 

 en de leer van het Rijk der Hemelen gingen verkondigen en uitleggen, de 

 zwakken ondersteunen, de blinden de oogen openen en de kwaadwilligen voor 

 den duivel bang maken" 5 ), dat dan de stommerikken de inspectie enkel lachend 

 zouden nabouwen: „Daar gaat de kommissie heen, Gezeten in haar wagen!" 6 ) 



Gevoelde Van de Graaff niet , dat er in deze kostelijke voor hem dienende 

 schetsen, ook een verwijt tegen hemzelf lag? „Mijne aanstelling tot inspecteur- 

 generaal 11 , berichtte hij in 1820 naar Holland, „of, zoo als de nieuwe stijl 

 dicteert , hoofdinspecteur van financiën , is u zeker reeds bekend ; mijne vorige 

 betrekking strekte zich alleen over de zoogenaamde Landelijke inkomsten 

 uit en bepaalde zich tot het eiland Java. Thans heb ik de controle over gelteel 

 Indië en over alle gedeelten van de publieke inkomsten en uitgaven" 7 ). Doch 

 Van de Graaff had daarop geen zicht. Bousquet, zijn vriend verschoonen de, 

 zegt het hem niettemin , waar hij den inspecteurs op Java's drie hoofdplaatsen 

 de ongeredderde toestanden verwijt. „Uwe officieren 11 , merkt hij namelijk den 

 Hoofdinspecteur op, „zijn nog niet hetgeen zij kunnen en zijn moeten 11 , en wel 

 o. a. omdat zij schijnen „den geheelen omvang hunner werkzaamheden in de 

 landrente en in het inlandsch bestuur opgesloten te beschouwen' 1 8 ). Van 

 de Graaff was evenwel zijne officieren in deze gelijk; hij had niet genoeg 

 open oog voor het eerste belang eener richtige comptabiliteit. Het „landelijk 

 stelsel" was nu eenmaal het troetelkind, terwijl dit, vergeleken, met de orde 

 in de financiën , eene ondergeschikte plaats had behooren in te nemen 



Gaven de ambtenaren der binnenlanden Bousquet groote ergernis , ze werd 

 nog verhoogd door de onkundige wijze , waarop hoofddirecteur Goldman de 

 comptabiliteit van Batavia uit bleek te leiden. Te vergeefs vermaande Bousquet, 

 dat men hem dan toch de beslissingen zond, die hem op zijne reis van dienst 





i) B. bl. 63. 



2 ) B. bl. 131. 



3 ) B. bl. 125. 



4 ) B. bl. 124. 



5 ) B. bl. 131. 

 «) B. bl. 138. 



7) B. bl. 85. 



8 ) B. bl. 138. 



