§ 35 sub a. Zwakheid der Indische regeering door het zenden van remises. 89 



in de hand. In plaats van krachtig, duidelijk te zeggen, en met vertrouwbare 

 begrootingen aan te toonen, dat zulk eene richting geene koloniale politiek 

 was , dat men aldus naar den afgrond snelde , prikkelde ze zelf den lust naar 

 remises , door geflatteerde saldo's , die telkens en telkens op tekorten bleken 

 uit te loopen. De Indische regeering , zwak door blindheid , week voor den 

 aandrang, ja, zou eenmaal zóó diep vallen, dat ze met de eene hand geld 

 zond en met de andere leende '). Wel mocht minister Elout dit als „eene 

 zonderlinge houding" wraken 2 ). Het strekt Bousquet ter eere, dat hij tegen 

 die noodlottige richting trachtte op te komen, door zijn invloedrijken vriend 

 te waarschuwen. Pas , schreef hij , was met de grootste moeite eene begrooting 

 vastgesteld, of boem! men bracht weer alles op losse schroeven door aan 

 moederlandsche verzoeken om geld, waarop niet was gerekend, te voldoen; 

 en dan had men in dien als ellendig geschetsten Raad van Financiën mannen , 

 die, hetzij uit aangeboren toegeeflijkheid, als 'n Goldman, hetzij om bij 

 terugkeer naar Holland daar een wit voetje te krijgen , als 'n Veeckens , die 

 den zwakken Landvoogd maar steeds den raad gaven, den door Wappers 

 Melis eerlang te noemen „verschrikkenden afgrond" 3 ) voor zich verder uit 

 te graven. 



Minister Falck was al zeer spoedig door de verblinding der Indische 

 regeering op een dwaalspoor gekomen. Hoor b. v. hoe hij dd. 1 Augustus 1820 

 den Koning een beeld geeft van Nederlands armoede en Oost-Injes rijkdom : „De 

 Oostersche fmantiën daarentegen", lezen wij er, „zijn in een bloeijenden toestand. 

 Niet alleen , dat in de uitzending van alle behoeften voor Java en het transport 

 van zeer talrijke versterkingen voor deszelfs Land- en Zeemagt buiten eenige 

 bemoeijenis van 's Rijks Schatkist is voorzien — niet alleen dat wisselbrieven 

 door Kommissarissen-Generaal bij de overname der bezittingen, tot een aan- 

 merkelijk montant ten faveure der Britsche O. I. Compagnie getrokken , hier 

 te lande uit hunne gelijktijdige remises hebben kunnen worden voldaan , 

 maar zelfs , en dien onverminderd , heb ik niet opgehouden trapsgewijze de 

 schuld af te doen , die het Departement der Koloniën vroeger bij de Gene- 

 rale Thesaurie gecontracteerd had en die thans niet meer bedraagt dan 

 f 1,600,000. — Geen twijfel, Sire, of, bijaldien niet zeer buitengewone omstan- 

 digheden het Indische Bestuur in het overmaken van gelden of geldswaardige 

 objecten verhinderen, geen twijfel zeg ik, of ook deze som zal, tusschen heden 

 en het laatst van 1821 kunnen worden gerembourseerd ; " 4 ). 



Maar in plaats van de voorgespiegelde batige saldo's der Indische begroo- 



*) Men zie ook den karakteristieken brief N° 124. 



2 ) V. d. C.-E.-brieven bl. 598; ov. 64. 



3 ) Zie in T. v. N. I. mijne „Proeve eener geschiedkundige schets over het Staatsrekeningswezen 

 van Ned. Indië", Juli-aü. 1876. Bl. 26 van den overdruk. 



4 ) Ambtsbrieven bl. 129. 



