124 § 46 sub a. Het oude Compagniestelsel voor ee Preanger gehandhaaed. 



king van het eiland Java eenigzints hadden ter harte genomen , zoude de mensche- 

 lijkheid reeds voor lange gevorderd hebben aan het Gouvernement voordragt 

 te doen, om de situatie van deze voorwerpen te lenigen, maar niet om 

 dezelven in dezen onderdrukten staat zuchtende te laten : zijn de onderdanen in 

 de Landen van de Vorsten van Java en de opgezetenen van de particu- 

 liere landen niet vrij wat gelukkiger dan die van de Gouvernementslanden en 

 Buitenzorg? 



„Ware deze onderscheiding voor de belangen van het Gouvernement 

 noodzakelijk, zoo zoude ik de hand op den mond leggen, en deze volkeren 

 beklagen, zij tot deze onderdrukking gedoemd zijn; maar zulks is buiten 

 eenige noodzakelijkheid. 



„Als het Gouvernement de betaling van de koffij in de Preanger Regent- 

 schappen niet verhoogt, zal het clandestien vervoeren van dat product naar 

 Cheribon en de Particuliere Landen moeijelijk zijn tegen te gaan. Het verschil 

 van den prijs van Rsd 4 de picol van 225 ponden in de Regentschappen en 20 

 a 24 Sp. M ten de picol van 125 ponden in de residentie Cheribon en de Landen 

 aan particulieren toebehoorende , is al te groot, dat de planter niet zoude 

 kunnen worden uitgelokt alles te risqueeren daarmede zijn voordeel te doen , 

 en daarnaar zoekende den hoogsten prijs te verkrijgen. 



„De waakzaamheden van de politie om zulks voor te komen , is boven alle 

 begrip , en strekt tot drukking van de opgezetenen , daar het monopoliestelsel 

 in de volle kracht bestaat, hetwelk door allerhande vexatoire middelen 

 gehandhaafd wordt. De eigenaren van de Soekaboemi- en Buitenzorg-landen 

 ondervinden dit in den hoogsten graad, en ofschoon zij daartegen doleerden, 

 wierd hun beklag in den wind geslagen, ja! zelfs de spot er mede gedreven en 

 de opgezetenen worden in niets verligting toegebragt; integendeel alles wordt 

 uitgedacht om ze te drukken en het koffij planten moedeloos te maken. De 

 onlangs gestelde order , dat de koffij van Soekaboemi in de pakhuizen van 

 Tjicao en Tjiandjoer moet worden geleverd, in stede van naar .Buitenzorg, 

 zoo als altoos heeft plaats gevonden , strekt daarvan tot een overtuigend 

 bewijs 



„Ik betuig den schakel niet te kunnen vinden , waarom de Heeren Inspecteurs- 

 Generaal geadviseerd hebben tegen eene vermeerdering van prijs voor de koffij 

 in de Preanger Regentschappen , want om in het midden te brengen , dat 

 in gevalle de verkoopprijs van de koffij indertijd mogt dalen , eene vermindering 

 van betaling aan den gemeenen man soms difficulteiten zoude kunnen ont- 

 moeten, is van allen grond ontbloot, alzoo de gemeene man in de Preanger 

 Regentschappen zich ten eene male onderworpen gedraagt aan den wil van 

 het Gouvernement. 



„Om echter te zeggen, dat de opgezetenen in de Preanger Regentschappen 

 en Buitenzorg met deze zoo onderscheidene behandeling tevreden zijn , dit 



