136 § 46 sub a. Van de Graaff in zake het land Soekaboemi enz. 



van 1791. Kan men niet evenzeer hieruit de gevolgtrekking maken, dat Raffles 

 in 1813 geenszins de verordening van 1791 hier van toepassing achtte ; dat hij 

 dit zelfs ook niet dacht in 1814, toen de Regeering op de levering stond; 

 dat hij eerst in 1815 op het denkbeeld kwam eene plooi aan de zaak te geven, 

 waardoor de wederrechtelijke vordering meer verdedigbaar scheen te worden? 



Met het optreden van Commissarissen-Generaal wendde De Wilde zich tot 

 de nieuwe regeering. Deze hoorde den Inspecteur-Generaal en zijn Adjunct, 

 die een ongunstig advies uitbrachten. „Dat" , schreef ook Engelhard in zijne 

 hiervoren vermelde memorie van 1822, „een man als de heer Van de Graaff 

 (den heer Lawick van Pabst noem ik niet , als zich in de meeste zijner han- 

 delingen inconsequent gedragen hebbende) , die men het regt moet doen 

 wedervaren van een verstandig man te zijn, daarbij de regten kundig, de zelfde 

 gevoelens heeft kunnen uitbrengen, gaat boven mijn begrip." 



Deze heeren waren o. a. van meening, dat de landeigenaren alléén recht 

 hadden op den Regentsdaalder p. p. van 125 pond! Dit stond wel nergens 

 voorgeschreven, maar de koopers waren in plaats van den Regent als land- 

 heeren opgetreden. Op méér konden ze dientengevolge geene aanspraak maken. 

 „Wordt dit niet versterkt" , schreven de Rapporteurs , — en wel geheel in overeen- 

 stemming met Meylan's meening over de geringe sommen, waartegen de landen 

 gegaan waren ') — „door de lage prijzen, waarvoor die landen verkocht zijn, en 

 zou het Gouvernement wel eenigzints geëvenredigde vergoeding voor de winst 

 hebben, die hetzelve van de verpligte koffieteelt op die landen vóór den 

 verkoop trok, door de weinig beduidende belasting van \ pCt. op den oorspron- 

 kelijken koopprijs, en zou althans het Nederlandsch Gouvernement door dien 

 op zich zelve onbevoegden verkoop , hierdoor groote schade lijden '?" 



Doch ziehier het lezenswaardig antwoord in Engelhard's Memorie: 



//De verkoop van. deze landen onder het Britsch bestuur is geschied in 

 een tijdstip : 



„Eerstelijk, dat er geen de minste credit was onder de ingezetenen, en 

 over het geheel alle cassa's uitgeput ; 



„Ten tweede, dat het papieren geld aanmerkelijk was gedeprecieerd en tot 

 de laagte gedaald , dat bij verwisseling met zilver Rxd. 13 voor de Spaansche 

 mat wierd betaald ; 



„Ten derde, dat de Gouvernements inkomsten op Java aanmerkelijk waren 

 verminderd , zoo dat de uitgaven met moeite wierden gaande gehouden , en de 

 Regering op Java door het Ministerie in Bengalen, alle noodzakelijke bezui- 

 niging was aanbevolen , onder de verklaring tevens , geen onderstand van 

 gelden naar Java te kunnen doen, als voor zooverre dienende zoude zijn, tot 

 onderhoud der troepen ; 



») B. bl. 152. 



