§ 46 sub a. De lage prijzen waartegen Soekaboemi enz. aan part. verk. werden. 137 



n Ten vierde, dat in de koffij hoe genaamd geen debiet was, en tot Sp. m. 

 drie de picol was gedaald , zoo dat het Britsche Gouvernement zelve een moment 

 in beraad heeft gestaan , de cultuur geheel te abandonneren , en geen koflij 

 meer van de opgezetenen in de Regentschappen te accepteren ; 



„Ten vijfde, dat er hoe genaamd geene uitzigten waren op een vrede, 

 integendeel dezelven meer en meer verwijderden. 



„Zoodat naar deze gesteldheid van zaken, de verwachting de Landen op 

 een prijs te zullen verkoopen , naar derzelver innerlijke waarde , niet zeer 

 gunstig was. 



„Evenwel hebben de koopers van de landen Pagadongang , Tjie Heidang, 

 Tjie Mahie en Goenoeng Parrang, nu alle in één begrepen en genaamd 

 Soekaboemi, deze landen aangeslagen ') tegen Spaansche matten 58.000, of 

 met de ongelden Spaansche matten 64.670 , en dus verre passeerende den prijs , 

 waarvoor dezelven door den inspecteur Van Lawick van Pabst en den heer 

 Vriese in hoedanigheid als opziener van Tjanjor, waren getaxeerd, namelijk 

 40.000 Sp. matten door den Inspecteur en 25.000 Sp.m. door den heer Vriese. 



„De berekening, die ik daarop gemaakt heb, is te vinden in den bundel 

 gedrukte officieele papieren , betreffende de kwestie tusschen den luitenant- 

 gouverneur Raffles en den generaal-majoor Gillespie onder letter G van de 

 bijlage pagina 212 , waarvan een afschrift ik bij deze annexeere; en waaruit tevens 

 kan gezien worden , dat mijne geheele speculatie om deze landen te koopen , 

 en daartoe aan den Luitenant-Gouverneur het voorstel gedaan heb, alleen 

 geweest is op de koffij , den arengboom en de extensie der cultuur als 

 daarbij zeggende: La spéculation a acheter ces terres, ne peut donc être 

 basée que sur les avantages a profluer du caffé , du sucre Javan ou de arreng 

 et de 1'extension des cultures , etc 



„Doordat in de laatste jaren de hand niet was gehouden, om die Landen 

 naar behooren te besturen, was het met de cultuur in deze Landen aanmer- 

 kelijk verloopen, ja zelfs was het met de koffij zóó verloopen, dat in stede 

 van 10.000 picols koffij , die van deze landen in 1807 ter schale was gebragt , 

 en waarvoor de landen zijn opgegeven te kunnen leveren , slechts 3 a 4000 

 picols de eerste jaren geleverd zijn. 



„En wat nu betreft de zeer juiste reflectie of het Gouvernement wel 

 eenigzins geëvenredigde vergoeding voor de winst zoude hebben, die hetzelve 

 van de verpligte koffijteelt op die landen vóór den verkoop trok door de 

 weinig beduidende belasting van ^ percent op den oorspronkelijken koopprijs , 

 enz. , dit wordt volmondig door mij beantwoord met Neen. Maar naardien de 

 instandhouding van de koffij cultuur afhangt van de verhooging van het loon 

 van den planter en in de presente gesteldheid van zaken, die cultuur zonder 



*) D. w. z. gekocht. 



