146 § 48. De Salis' ontwerp tot vernietiging der landverhuur. 



algemeene secretarie onder gouverneur-Genereal Wiese in dienst trad. In 18 L6 

 werd hij benoemd tot resident van Kedoe , daarna van Soerabaja ; goedhartige 

 Bousquet leerde hem van eene ongunstige zijde kennen '). Hij was een man, 

 leest men in Mijer's Baud, „van een schranderen en moedigen geest en met 

 inlandsche zaken bekend" ; daarbij , met betrekking tot Europeesche fortuin- 

 zoekers , eer iemand naar het hart van Van der Capellen en diens onaf- 

 scheidelijken reisgezel. Toen nu Nahuijs in zake Landverhuur gesprongen 

 was, viel het oog op den resident van Soerabaja. „Deze ambtenaar", schreefi 

 ook C. S. W. van Hogendorp 2 ), „was bij een langdurig verblijf in Indië, 

 zeer bekend met de zaken geworden ; door zijn vast en onafhankelijk karakter 

 kon hij den grooten invloed beperken , dien zijn ambtgenoot in deze provinciën 

 had weten te verkrijgen." Wat aan ieder resident, vooral in de Vorsten landen, 

 als verdienste zou toegerekend worden , was Nahuijs euvel geduid , natuurlijk 

 uitgaande van de meening, dat die invloed verderfelijk gewerkt had. 



Ter kwader ure gingen De Salis naar Solo ', Smissaert naar Djocjo. Hard- 

 handig pakten Solo's resident, onhandig Djocjo's resident de zaak der land- 

 verhuur aan. Reeds was bij eene resolutie van 30 October 1821 de verdere 

 verhuur van gronden in de Vorstenlanden , zonder toestemming van het 

 Gouvernement verboden , doch de toenmalige bestuurshoofden hadden dat stuk 

 eenvoudig gedeponeerd, gelijk De Salis nu rapporteerde; „een' on vergeef el ijk 

 verzuim", meende Meylan terecht, en waarvoor de gewestelijke besturen ter 

 verantwoording werden geroepen, zonder dat de resultaten er verder van 

 blijken 3 ). 



Waren er oorsponkelijk bij Van de Graaff nog tegen een te forsch 

 optreden bedenkingen gerezen 4 ), De Salis nam alle vrees weg. Aldus stond 

 het plan reeds in 1823 vast om de huurcontracten te laten verbreken, toen 

 onverwacht de Soenan zich begon te roeren , hetgeen den Resident wel eenigszins 

 uit de hand viel 5 ). Intusschen was van het bestuurshoofd uitgegaan een 

 ontwerp-verordening tot vernietiging der landverhuur , de befaamde ordonnantie , 

 die weldra in het Staatsblad van Mei 1823 zou verschijnen , en waarin 

 aan het verbreken der contracten een langere termijn werd toegestaan dan 

 oorspronkelijk het plan was; bij 's Residents ontwerp was tevens het concept 

 overgelegd van een brief, dien de Gouv.-Gen. aan den Soenan zou schrijven, 

 in antwoord op bezwaren, die de Vorst met plichtmatige en waarlijk zéér 

 prijzenswaardige oprechtheid onder de aandacht der Regeering had gebracht. 



Plotseling verdween De Salis van het tooneel. Zóó onverwacht was zijn 



') B. bl. 136—137, 141. 

 2 ) Bl. 456 Coup oVoeil. 

 s ) B. bl. 194 en 199. 



4 ) Oorzaken bl. 23, 25. 



5 ) Oorzaken bl. 26. B. bl. 192—199. 



